Amasyalıdır. Yeniçeri a’yânından Bektaşoğlu el-Hâc Mehmed Ağa’nın küçük mahdûmudur. Amasyalı Ocak İmâmızâde Vezîr es-Seyyid Mustafa Paşa’nın dâiresinde tefeyyüz ederek çukadârı oldu. Bunun tekâüde sevkinde Zühdü İsmâil Paşa’ya hizmet etdi. [194] Bunun da vefâtında hemşehrîlerinden Çelebi Mustafa Paşa’ya intisâb edib sadâretinde mühürdârı olarak kesb-i ma’rifet etdi. Ba’dehû kapıcıbaşı olarak efendisiyle devr-i bilâd edib Üsküdar’da ikâmet etdiği esnâda 1238 senesi recebinin ikinci günü vefât eyledi. Üsküdar’da medfûndur.
Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL
İsmâil Ağa-Mühürdâr el-Hâc
Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 7. Cilt, s. 322–323 • Hazırlayan: Prof. Dr. Safi ARPAGUŞ- Prof. Dr. Ahmet Hakkı TURABİ
Özgün Metin
Araştırma Makalemiz
Editör: Mevlüt Erdem Öztürk
Günümüz Türkçesiyle
Amasyalıdır. Yeniçeri ayanından Bektaşoğlu Hacı Mehmed Ağa'nın küçük oğludur. Amasyalı Ocak İmamzade vezir Seyyid Mustafa Paşa'nın dairesinde yetişerek çuhadarı oldu. Bu paşa emekliye ayrılınca Zühdü İsmail Paşa'ya hizmet etti. Onun da ölümü üzerine hemşehrilerinden Çelebi Mustafa Paşa'ya bağlanıp sadaretinde mühürdar olarak bilgi ve görgü kazandı.
Sonra kapıcıbaşı olarak efendisiyle birlikte ülkeyi dolaştı. Üsküdar'da oturduğu sırada 1238 yılı Recep ayının ikinci günü [1823] vefat etti. Üsküdar'da gömülüdür.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- a'yân: yerel ileri gelenler
- dâire: bir paşanın konağı ve maiyeti
- tefeyyüz: feyiz alma, yetişme
- çukadâr (çuhadar): paşanın maiyetindeki görevli; görevin ayrıntısı doğrulanamadı
- tekâüd: emeklilik
- intisâb: bağlanma, birinin hizmetine girme
- mühürdâr: mührü taşıyan, mührün işlerine bakan görevli
- kesb-i ma'rifet: bilgi ve görgü edinme
- devr-i bilâd: ülkeyi dolaşma
- medfûn: gömülü
Efendileri
Metindeki üç paşadan, Ocak İmamzade Vezir Seyyid Mustafa Paşa, Zühdü İsmail Paşa ve Çelebi Mustafa Paşa hakkında yaptığımız aramalarda tanımlayıcı bir bilgi bulunamadı. Kitabın bir başka maddesinde (6. Cilt, sıra 703) Çelebi Mustafa Paşa'dan "eski sadrazam" diye söz edilir; orada babasının Amasyalı Hacı Ahmed Ağa olduğu, Yaş kapısı kethüdası iken 1204'te [1789-90] öldüğü yazılıdır. Bu paşanın sadrazamlık tarihine dair güvenilir bir kaynak bulunamadığından tarih verilmemiştir.
Kapıcıbaşılık
Kapıcıbaşı, sarayda Bâbüsselâm kapısını bekleyen ayrıcalıklı kapıcılar arasında her gece nöbet tutan ve kapıcıları denetleyen görevlinin adıdır. Taşrada ise kapıcılara ihtisap ve muhzırbaşılık gibi bazı görevlerin verildiği belirtilir. Metindeki kapıcıbaşılığın hangi türden olduğu, saraya mı yoksa yalnızca bir unvana mı dayandığı, belli değildir. Mühürdar İsmail Ağa'ya dair başka kaynaklarda bilgiye rastlanmadı.
Kaynakça
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 7. Cilt, s. 322–323. amasya.bel.tr
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 213–213.