Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL
Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 7. Cilt, s. 324 • Hazırlayan: Prof. Dr. Safi ARPAGUŞ- Prof. Dr. Ahmet Hakkı TURABİ
Amasya Mahkemesi başkâtibi es-Seyyid Feyzullah Efendi bin el-Hâc İsmâil [198] Efendi’nin mahdûmudur. Ulemâdan bir müddet okudu. Tahsîl-i ilim ve ma’rifet edib iltizâm işleriyle iştigâl etdi. Bir müddet de mahkeme başkâtibi olup Meclis-i a’yân a’zâlığında bulundu.
Fakat Yeniçeri vak’alarında tarafdârlığı görüldüğünden azledilip 1243’de meclis a’zâsı olduğu halde 1244 senesi evâilinde vefât etdi. Kâtib, sâhib-i nüfûz ve servet bir kimse idi.
Amasya Mahkemesi başkâtibi Seyyid Feyzullah Efendi'nin, yani Hacı İsmail Efendi oğlu Feyzullah Efendi'nin oğludur. Bir süre âlimlerden ders okudu. İlim ve bilgi edinip iltizam işleriyle uğraştı. Bir süre de mahkeme başkâtipliği yapıp Âyan Meclisi üyeliğinde bulundu.
Fakat Yeniçeri olaylarında taraftarlığı görüldüğünden görevden alındı; 1243'te [1827-28] meclis üyesi olduğu halde 1244 yılının başlarında [1828] öldü. Yazı işlerinden anlayan, nüfuzlu ve servet sahibi biriydi.
Hüsameddin, İsmail Efendi'nin görevden alınmasının nedenini "Yeniçeri vak'aları"nda taraftarlığının görülmesine bağlar, ancak hangi olayı kastettiğini yazmaz. Yeniçeri Ocağı 17 Haziran 1826'da kaldırılmış, bu olay kaynaklarda genellikle "vak'a-i hayriyye" adıyla anılmıştır. Ocağın kaldırılmasından sonra yerine Asâkir-i Mansûre-i Muhammediye adlı yeni ordu kurulacağı aynı fermanla duyurulmuştur. İsmail Efendi'nin 1243 [1827-28] tarihinde hâlâ meclis üyesi olarak anılması, azlin bu tarihten önce gerçekleştiğini gösterir; bu durumda 1826 olayı akla gelir, ancak metin bunu söylemediği için bağlantı kesin değil, çıkarımdır.
Amasya'daki Âyan Meclisi'ne ve İsmail Efendi'nin yeniçerilerle ilişkisine dair başka kaynaklarda bilgiye rastlanmadı.
Birincil kaynaklar
Akademik çalışmalar
Resmî kaynaklar