Amasya'ya 58 kilometre uzaklıktaki İbecik, Merkez ilçenin şehirden en uzak köyleri arasındadır ve adını Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar'ın anlatısına göre on üçüncü yüzyılın sonlarında Amasya'nın muhafızlığını yapmış bir Türk emirinden alır. Yasar bu emirin çiftliğinin kendi zamanında "İbecük adlı bir köy" olarak bilindiğini yazar. Bugün 254 kişinin yaşadığı köyün geçmişine ilişkin başka bir yazılı kayda ulaşılamamıştır.

Emîr Sinâneddîn İbecik Bey

Yasar'ın biyografi ciltlerinde İbecik Bey, Emîr Sinâneddîn lakabıyla, Amasya beylerbeyi Emîr Seyfeddîn Torumtay'ın kölesi olarak tanıtılır. Torumtay, Yasar'ın vakayinamesinde 644 (1246) yılında Amasya kalesinin dizdarıyken Malatya emirliğine atanan Selçuklu emiridir. İbecik, efendisinin himayesinde yetişerek emirler arasına girmiş, sonra Torumtay'ın torunu Emîr Nâsıreddîn Mehmed Bey'in hizmetine geçmiş ve onun emirliği sırasında Amasya'nın candarı, yani muhafızı olmuştur. 700 (1300-01) yılından sonra ölmüştür. Yasar'ın köyle ilgili tek cümlesi, biyografinin sonundadır: "Bunun çiftliği de el-yevm İbecük adlı bir köy olarak meşhûrdur." Cümledeki "de" eki, Yasar'ın aynı sayfalarda başka emirlerin çiftliklerinin de köye dönüştüğünü anlattığını hatırlatır; İbecik bu dizinin bir halkasıdır.

Köyün adı Yasar'da İbecük, bugünkü resmî listelerde İbecik biçimindedir. Bekir Başalan'ın Cumhuriyet döneminde adı değiştirilen Merkez köylerini gösteren tablosunda İbecik yer almaz; iki biçim arasındaki fark yazımdan ibarettir. Yasar'ın bilgisini destekleyen bir vakfiye, kitabe ya da arşiv kaydı taranan kaynaklarda bulunamamıştır.

Eski Defterlerde

Kanuni devrinin 937 (1530) yılına ait muhasebe defterine hazırlanan dizinde İbecik adı yalnızca bir kez, Argavun nahiyesindeki bir mezraa için geçer ve defterin 900. sayfasına bağlanır. Amasya livası defterin 349 ile 389. sayfaları arasında yer aldığından bu kayıt başka bir sancağa aittir ve köyle ilgisi yoktur. Amasya kazasının nahiyeleri arasında İbecik ya da İbecük adlı bir köy görünmez. Köyün 1530'da başka bir adla kayıtlı olup olmadığı da bilinmemektedir.

2012 Yılındaki Köy

kamu kurumlarının verileriyle derlenen köy veri tabanının 2012 dökümü, İbecik'i il merkezinden 58 kilometre uzakta gösterir. Köyde bir sağlık evi binası ve bir ilköğretim okulu vardı, ancak ikisi de hizmet vermiyordu; öğrenciler taşımalı eğitimle başka bir okula gidiyordu. İçme suyu şebekesi ve kanalizasyonu bulunan köyde PTT acentası da vardı. Kayda eklenmiş tek fotoğraf, köyü meyve bahçelerinin arasından gösterir.

Nüfus

İbecik 1985 ve 1990 sayımlarında 670 ile 680 arasında bir nüfusa sahipti. 2000'de 598'e inen sayı, 2011'de 368'e düşmüştür. Adrese dayalı kayıtlarda 2007'de 406, 2008'de 464 kişi görünür; düşüş 2014'ten sonra yavaşlamış ve köyün nüfusu yaklaşık on yıl boyunca 270 ile 290 arasında kalmıştır. 2025'te köyde 125'i erkek, 129'u kadın olmak üzere 254 kişi kayıtlıdır.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

Akademik çalışmalar

Diğer kaynaklar

Çevrimiçi kaynaklar