Amasya'nın güneyinde, il merkezine 57 kilometre uzaklıkta bulunan Karaibrahim, Merkez ilçenin kente en uzak köylerindendir; 2016'da arşivlenen köy kaydında okulu hâlâ faal görünür. Köyün adı 1530 tarihli muhasebe defterinde, güneydeki Yavaş nahiyesinin köyleri arasında "Kara-İbrâhîm" biçimiyle geçer. 2025 sonunda köyde 243 kişi yaşıyordu.

Adı ve İlk Kaydı

Bekir Başalan'ın tablosunda Karaibrahim adı değiştirilen yerleşimler arasında yer almaz. Asena Yalnız adı "kara" sıfatı ile İbrahim kişi adından kurulmuş bir tamlama olarak açıklar; bu açıklamaya göre köy, Kara İbrahim diye anılan birinin adını taşır. Bu kişinin kim olduğu ya da ne zaman yaşadığı bilinmemektedir.

Devlet Arşivleri'nin yayımladığı 937 (1530) tarihli muhasebe defterinin dizini, Yavaş nahiyesinde "Kara-İbrâhîm" adlı bir köyü defterin 375. sayfasına bağlar; Amasya livasında bu adı taşıyan ikinci bir köy dizinde yoktur. Hüsâmeddîn Yasar, Yavaş'ı bugünkü Ezinepazar'ın çevresini kapsayan güney nahiyesinin en eski adı olarak açıklar. Kaydın tekliği ve nahiyenin bugünkü konumla uyuşması, dizindeki köyün bugünkü Karaibrahim olduğunu güçlü bir ihtimal hâline getirir; dizin konum bilgisi vermediği için bu eşleşme yine de belgeyle kesinleşmiş değildir.

Köy, 1845 tarihli Ezinepazar temettuat defterleri arasında görünmez. Tayfun Soydal'ın incelediği yirmi yedi defterin hiçbiri Karaibrahim adını taşımaz; bunun köyün o yıl başka bir yerleşimle birlikte yazılmasından mı, ayrı bir defterin günümüze ulaşmamasından mı kaynaklandığı bilinmemektedir. Aynı defterlerde İlyas karyesinin hane reisleri arasında "Kara İbrahimoğlu" lakaplı birinin bulunması ise yalnızca bir ad benzerliğidir ve köyle bir bağı gösterilemez.

Ezinepazar Çevresinde

Karaibrahim bugün de güneydeki eski nahiyenin köyleriyle birlikte anılır. 2008'de Ezinepazar'ı ilçe yapmak için Meclis'e verilen kanun teklifinin listesinde köy, yeni ilçeye bağlanacak yirmi beş köy arasındadır. Mart 2025'te Amasya milletvekili Reşat Karagöz, Meclis Genel Kurulu'ndaki kısa konuşmasında yollarının yıllardır bozuk olduğunu söylediği köyleri sayarken Karaibrahim'i Yağcıabdal, Kayrak ve Bayat'tan önce, listenin başında anmıştır.

Köy Kaydı

Köylerin altyapı bilgilerini listeleyen ve 2016'da arşivlenen resmî kayıtta Karaibrahim'in il merkezine uzaklığı 57 kilometre olarak yazılıdır. Kayıtta Karaibrahim'in ilköğretim okulu "var" ve "faal" olarak işaretlenmiştir ve taşımalı eğitim yapılmamaktadır; aynı veri tabanında Karataş ve Karaali gibi güneydeki başka köylerin okul binaları kullanılmıyor görünür. Sağlık evi ya da sağlık ocağı bulunmayan köyün su şebekesi ve kanalizasyonu vardır; posta işlerini bir acenta görür. Okulun sonraki yıllardaki durumu hakkında bir kayda ulaşılamamıştır.

Nüfus

1985 sayımında 560 kişinin yaşadığı köyün nüfusu 1990'da 480'e, 2000'de 414'e indi. Adrese dayalı kayıt sisteminde 2007'de 399 olan sayı, yedi yıl içinde her yıl biraz daha azalarak 2014'te 263'e düştü. Bu tarihten sonra seri belirgin biçimde yavaşladı; on iki yıl boyunca 240 ile 263 arasında kaldı. 2025 sonunda köyde 129 erkek ve 114 kadın, toplam 243 kişi kayıtlıdır. Kente uzaklığına karşın köy, son on yılda nüfusunu büyük ölçüde korumuştur.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

Akademik çalışmalar

  • Tayfun Soydal, Temettuât Defterlerine Göre Ezinepazar Nahiyesi'nin Sosyal ve Ekonomik Yapısı, Yüksek Lisans Tezi, Amasya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2018, s. 6, 75. https://acikbilim.yok.gov.tr/handle/20.500.12812/37199
  • Bekir Başalan, "Amasya İlinde İsimleri Değiştirilen Yerleşim Yeri Adları Üzerine Bir İnceleme", Folklor Akademi Dergisi, 7(3), 2024, s. 1382-1391 (s. 1385-1386). https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4249891
  • Asena Yalnız, "Amasya İli ve İlçelerinin Renk Adlarıyla Oluşan Yer Adlarının Gramatikal ve Bölgesel İncelemesi", Amasya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi (ASOBİD), 12, 2022, s. 133-159 (s. 141, 152). amasya.bel.tr

Resmî kaynaklar

Diğer kaynaklar

Çevrimiçi kaynaklar