"Keklik gibi taştan taşa sekersin": deyişin fişe geçen dizesi, seslendiği kişiyi kayalıkta sekerek ilerleyen bir kekliğe benzetir. Parçayı 5 Temmuz 1943'te Zigala (Aydınca) köyünde derleme heyetine iki ses birlikte okumuştur, Davut Aslan ile Mehmet İnan. İkisinin de memleketi, icracı dizinine göre Amasya merkeze bağlı Girap köyüdür. TRT repertuvarında yeri yoktur ve ne sözleri ne ezgisi basılmıştır.

Künye

  • Repertuvar no: yok; TRT repertuvarında Amasya yöresi altında kayıtlı değildir
  • Derleme yeri ve tarihi: Zigala (Aydınca) köyü, Amasya merkez; 5 Temmuz 1943
  • Kaynak kişiler: Davut Aslan, Mehmet İnan (ikisi de Girap köyünden)
  • Derleyen: Ankara Devlet Konservatuvarı heyeti (Halil Bedii Yönetken, Muzaffer Sarısözen, teknisyen Rıza Yetişen)
  • Kaynak yayın: Celal Volkan Kaya, Ankara Devlet Konservatuvarı'nın Halk Müziği Alan Araştırmaları Kataloğu (İTÜ, 2014), sıra 3604
  • Arşivdeki yeri: Folklor Arşivi, plak 1110/B-2
  • Tür: deyiş
  • Makam, usul: fişte belirtilmemiş
  • Söz ve müzik: anonim olarak kayıtlı
  • Kaynak bağlantısı: TRT bağlantısı yok; künye Kaya kataloğunda

Sözleri

Keklik ğibi daşdan daşa sekersin

Derleyiciler köy ağzını korumak için "gibi"yi "ğibi", "taş"ı "daş" diye yazmışlardır. "Sekmek", sıçrayarak, ayağını yere değdirip kaldırarak yürümektir. Dizede keklik bir benzetmedir: seslenilen kişi, keklik gibi taştan taşa seken biridir. Bu kişinin bir sevgili mi, bir yol arkadaşı mı olduğu tek dizeden anlaşılmıyor. Deyişin tam metnine bugün yayımlanmış bir kaynaktan ulaşmak mümkün değildir: Kaya'nın kataloğu ilk dizede durur, fişin kendisi TRT'deki kopyalar arasında kalmıştır. Plak ise Folklor Arşivi'nin, Kaya'nın çalıştığı dönemde araştırmacılara kapalı olan koleksiyonundadır.

Hikâyesi

Keklik benzetmesini kuran şairin kim olduğu bilinmiyor; deyişin Girap'ta ya da Zigala'da hangi ortamda söylendiğine dair bir anlatı da kaynaklara geçmemiştir.

Müzikal Özellikleri

Ezgiye dair yazılı bir veri yoktur. Parça, iki icracının birlikte okuduğu kayıtların ortasında yer alır: 1110'un B yüzü "Sarcalan Köyünden Molla Mustafa ve Oğlu" ile açılır, ardından bu deyiş gelir, yüz "Söyleyim Dinleyim" ve "Leylü Neha Arz Ederdim" ile kapanır. Dört kaydın dördünde de Aslan ile İnan birlikte okumuştur.

Okuyanlar ve Kayıtlar

Kayıt, Aslan ile İnan'ın o gün birlikte verdiği sekiz parçadan biridir ve deyişin elde başka bir icrası yoktur. İkilinin kayıtlarından ikisi TRT repertuvarına geçmiştir: aynı yüzü açan Sarcalan parçası Değirmen Önünde Bir Böyük Tarla adıyla, "Mersiye (Garip'ten)" ise Kaf u Nun Hitabı İzhar Olmadan adıyla. Kataloğun başka illerden "Keklik" başlıklı kayıtları ayrı dizelerle açılır ("Keklik taşta ne gezer", "Kekliğim damda gezer" gibi); bu deyişle aralarında bir bağ kurulamaz. Zigala'da ve ilin başka köylerinde derlenen ezgilerin genel tablosu Yeşilırmak'ın Ezgisi yazısında çizilmiştir.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar