Gırnata, klarnetin Anadolu ağızlarındaki adıdır; Gümüşhacıköy'de 1943'te bu adı taşıyan havayı ise bir kavalcı çalmıştır. Derbentopruğu köyünden Osman Atmaca, 9 Temmuz'da konservatuvar heyetine kaydettirdiği altı sözsüz havanın sonuncusu olarak "Gırnata Havası"nı vermiş, parça 1136 numaralı plağın B yüzünü kapatmıştır. TRT repertuvarına alınmayan havanın notası da hiçbir yerde basılmamıştır.

Künye

  • Repertuvar no: yok
  • Çalan: Osman Atmaca; rençber, Gümüşhacıköy'ün Saraycık bucağına bağlı Derbentopruğu köyünden, fişteki doğum yılı rumî 1329 (1913-1914); kayıtta kullandığı çalgı kaval
  • Derleme yeri ve tarihi: Gümüşhacıköy, 9 Temmuz 1943
  • Derleyen: Ankara Devlet Konservatuvarı'ndan Halil Bedii Yönetken ile Muzaffer Sarısözen; kayıt teknisyeni Rıza Yetişen
  • Tür: oyun havası, sözsüz
  • Makam, usul: bilinmiyor
  • Müzik: anonim
  • Arşivdeki yeri: Folklor Arşivi, plak 1136/B-4
  • Kaynak yayın: Kaya kataloğu, sıra 3722; tez İTÜ açık erişim deposunda; TRT bağlantısı yoktur

Sözleri

Çalgıyla çalınan bir havadır, sözü yoktur ve fişte de adından başka bir bilgi bulunmaz. Ezginin notası basılmamıştır; tek kaynak, Hacettepe Üniversitesi Devlet Konservatuvarı'nın elindeki eski Folklor Arşivi plağıdır.

Hikâyesi

Kaydı ilginç kılan, adıyla çalgısı arasındaki ayrılıktır. Kaya'nın icracı listesi her okuyucu ya da çalgıcı için yalnız derleme kaydında kullandığı çalgıyı yazar ve Atmaca'nın hanesinde tek çalgı vardır: kaval. Buna göre klarnetin adını taşıyan hava plağa kavalla geçmiş olmalıdır. Bunun bir klarnet ezgisinin kavala aktarılması mı olduğu, yoksa "gırnata havası" adının yörede belli bir oyunun adına dönüşüp çalgıdan bağımsız mı kullanıldığı fişten anlaşılmaz; havanın nereden geldiğini anlatan bir yayın da yok.

Ad arşivde yalnız değildir. Aynı gezinin sonlarına doğru, 28 Temmuz 1943'te Giresun'da "Gırnata Gol Oyun" adlı bir parça kaydedilmiş, 1948'de Devrek'te bir başka "Gırnata Havası" plağa alınmıştır. Kelimenin çalgı anlamını katalog başka bir yerde de doğrular: 1947'de Çorlu'da heyete çalan bir klarnetçinin soyadı Gırnata'dır.

Müzikal Özellikleri

Plağın B yüzü dört kısa kayıtla dolmuştur: "Yavré", "Gelin Ağlatma", adsız bir "Oyun Havası" ve "Gırnata Havası". Bir yüze dört parçanın sığması bu havaların kısa çalındığını düşündürür; dizisi, ölçüsü ve oyun figürleri ise bilinmiyor.

Okuyanlar ve Kayıtlar

"Gırnata Havası"nı Atmaca'nın 1943'teki çalışından başka bir icradan tanımıyoruz. 1137 numaralı plakta sıra, Atmaca'nın köylüsü Nuri Uysal'ın türkülerine geçer; Gümüşhacıköy kayıtlarının TRT repertuvarına geçenleri arasında Meryem Suya Gidiyor ve Tokat'ın Mezerliği vardır. Gümüşhacıköy'ün de yer aldığı Amasya ezgi haritası Yeşilırmak'ın Ezgisi yazısında çizilir.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar