Türkü bir köprünün taşlarıyla açılır: "Kuşköprünün ufacıkdır taşları." Amasya'da Yeşilırmak üzerindeki Kunç Köprü'nün yerel adlarından biri Kuş Köprü'dür; dizedeki köprünün bu yapı olup olmadığını fiş söylemez. Onu 4 Temmuz 1943'te, heyet Amasya'ya varıp kayıtlara başladığı gün Mustafa Saçlı okumuştur. Türkü TRT repertuvarında yer almaz; sözlerinin ve notasının basılmış bir örneği de yoktur.

Künye

  • Repertuvar no: yok; TRT repertuvarında Amasya yöresine kayıtlı değildir
  • Derleme yeri ve tarihi: Amasya merkez, 4 Temmuz 1943 (yer katalogda köşeli ayraç içinde)
  • Kaynak kişi: Mustafa Saçlı; icracı dökümünde mesleği ziraatçi, memleketi Amasya merkez
  • Derleyen: Ankara Devlet Konservatuvarı heyeti: Halil Bedii Yönetken, Muzaffer Sarısözen, teknisyen Rıza Yetişen
  • Kaynak yayın: Celal Volkan Kaya, Ankara Devlet Konservatuvarı'nın Halk Müziği Alan Araştırmaları Kataloğu (İTÜ, 2014), sıra 3578
  • Arşivdeki yeri: Folklor Arşivi, plak 1105/B-4
  • Tür: türkü
  • Makam, usul: kayıtlı değil
  • Söz ve müzik: anonim
  • Kaynak bağlantısı: TRT bağlantısı yoktur; künye Kaya kataloğunda

Sözleri

Kuşköprünün ufacıkdır taşları

"Ufacıkdır" ufacıktır demektir; dize "Kuşköprü'nün taşları ufacıktır" diye okunur. Köprünün küçük taşlarıyla açılan girişin nereye bağlandığı bilinmiyor, çünkü türkünün devamı hiçbir yere basılmamıştır. Kaya'nın kataloğu yalnız ilk dizeyi verir. Saçlı'nın sesi 1105 numaralı plağın B yüzündedir. Plak da fişin aslı da Hacettepe Üniversitesi'ne devredilen Folklor Arşivi'ndedir; Kaya'nın kataloğu yayımladığı 2014'te bu arşiv araştırmacıların kullanımına kapalıydı. Fişin bir kopyası ise TRT'dedir.

Yer adına gelince, sitedeki Amasya'nın tarihî köprüleri yazısı Kunç Köprü'nün Künç Köprü ve Kuş Köprü adlarıyla da anıldığını, Kuş Köprü adının kökenine dair bir belge bulunmadığını anlatır.

Derlemeler ve Varyantlar

Haluk Yücel'in 2018'de yayımladığı Amasya türküleri listesinde "“Kuş Köprü” başının gülleri" adlı bir türkü yer alır. Yücel bu türkü için kaynak kişi, derleme yeri ya da söz vermez; adı yalnız türkülerin tür ve usul tablolarında geçer. 1943 kaydıyla aynı türkü olup olmadığı bu yüzden belirlenemiyor: biri köprünün taşlarını, öteki köprü başının güllerini anar, ikisinin aynı türkünün farklı dizeleri olması da ayrı türküler olması da mümkündür.

Hikâyesi

Köprüde yaşanmış bir olayın türküye konu olup olmadığı, türkünün kimin elinden çıktığı basılı kaynaklarda geçmez.

Müzikal Özellikleri

Dizisi, usulü, ses alanı bilinmiyor. Plak üzerindeki yeri ise bellidir: 1105'in B yüzündeki dört kaydın sonuncusudur.

Okuyanlar ve Kayıtlar

Mustafa Saçlı, icracı dökümüne düşülen notta "Amasya'nın en şöhretli ve muktedir musikişinaslarından" biri olarak tanıtılır. O gün heyete iki türkü okumuştur. Aynı plak yüzünde bu türküden hemen önce kaydedilen "Höngül Höngül: Kız pınar başında testi doldurur", TRT repertuvarına Kız Pınar Başında Testi Doldurur adıyla girmiş ve Saçlı'nın adını kaynak kişi olarak yaşatmıştır. Kuşköprü türküsü için ise Saçlı'nın plağından başka bir kayıt gösterilemiyor. Amasya şehrinin türküleri hakkında genel bilgi Yeşilırmak'ın Ezgisi yazısındadır.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar