Özgün Metin

Vezin: Mef‘ûlü Mefâ‘îlü Mefâ‘îlün Fâ‘ / Fe‘ilâtün Fe‘ilâtün Fe‘ilâtün Fe‘ilün

Yakdı beni ‘aşk âteşi dâd ey sâkî
Al câm ile kıl gönlümü şâd ey sâkî
Ser-i kûyunda karâr eylemek ister gönlüm
Bundan özge ne diyem yokdı murâd ey sâkî

Günümüz Türkçesiyle

1. Ey sâkî, aşk ateşi beni yaktı, imdat, ey sâkî; kadehi al da gönlümü şad et, ey sâkî.

2. Gönlüm senin kapının önünde karar kılmak ister; bundan başka ne diyeyim, bir dileğim yoktu, ey sâkî.

Edebî ve Tarihî Yorum

Neşir bu dörtlüğün başına iki ayrı vezin koymuştur. İlk beyit "mef‘ûlü mefâ‘îlü mefâ‘îlün fâ‘" kalıbıyla, yani klasik rubai vezinlerinden biriyle yazılmıştır; ikinci beyit ise divandaki öteki sâkî dörtlüklerinin çoğu gibi remelin "fe‘ilâtün fe‘ilâtün fe‘ilâtün fe‘ilün" kalıbındadır. Tek bir dörtlükte iki vezin kullanılması kurala aykırıdır ve neşir bunu açıklamaz. Okununca fark hemen duyulur: ilk iki mısra kısa ve sıkışık, sonraki iki mısra uzun ve yayvandır.

Dörtlük kısa bir yalvarıştır. İlk mısradaki "dâd", imdat, yardım çağrısıdır; aşk ateşinde yanan âşık sâkîden kadeh ister. İkinci beyitte istek değişir: gönül sâkînin "ser-i kûy"unda, sokağının başında, kapısının önünde yerleşmek ister. Sevgilinin kapısında karar kılmak, divan şiirinde âşığın dünyadan bütün beklentisini bıraktığını gösteren bir dilektir; şair de bundan başka bir muradı olmadığını söyler.

Hı harfli gazellerin arkasındaki sâkî rubailerinin ilki budur. "Dâd, şâd, murâd" kelimeleri dal harfiyle biter ve divanın bir sonraki bölümünü önceden haber verir.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar