Özgün Metin

Yoluña yilmekile kendümi oñarımadum
Anuñ içün baña şâhum yiler oñmaz didiler

Günümüz Türkçesiyle

1. Senin yolunda koşmakla kendimi onaramadım, düzelemedim; bu yüzden, ey sultanım, bana "koşan iflah olmaz" dediler.

Edebî ve Tarihî Yorum

Şiirin Yapısı

Latîfî'nin Siyâbî maddesinde tek beyitlerin sonuncusu budur. Mısralar kafiyeli değildir; beyit bir gazelin iç beyti olabilir, ama o gazelden başka iz kalmamıştır. Hüsameddin ve Kınalızâde bu beyti aktarmaz.

Anlam ve Söz Sanatları

Beytin bütün inceliği eski Türkçenin iki fiiline dayanır. "Yilmek" koşmak, acele etmek demektir; "oñmak" iyileşmek, düzelmek, iflah olmak; "oñarmak" ise aynı kökten gelir ve bir şeyi onarmak, düzeltmek anlamını taşır. Şair, sevgilinin yolunda koşa koşa kendini bir türlü onaramadığını söyler. İkinci mısradaki "yiler oñmaz", yani koşan iflah olmaz sözü, başkalarının ağzından aktarılan, atasözü kalıbında bir halk hükmüdür: acele eden muradına ermez. Böylece beyit, âşığın bitmeyen koşturmasını bir öğüt cümlesiyle bağlar.

"Oñarmak" kelimesi terzi bir şairin elinde ayrı bir anlam kazanır; terzinin işi söküğü dikmek, eskiyi onarmaktır. Kendini onaramayan terzi imgesi, Siyâbî'nin mesleğiyle aşkı yan yana getirdiği öteki beyitleriyle uyuşur. Meslekle kurulan bu bağ kaynakta yoktur, metinden çıkan bir anlamdır. Sevgiliye "şâhum", sultanım diye seslenmek divan şiirinin alışılmış hitabıdır; burada esnaf ağzından söylenmesi beyte yarı şaka bir hava verir.

Tarihî Bağlam

Beyit yalnız Latîfî'de bulunur; söylendiği yıl hakkında bir işaret yoktur. Latîfî bu beyitten sonra Siyâbî'nin gelir üzerine manzumesine geçer. Şairin hayat hikâyesi Siyâbî: Merzifonlu Terzi Şair yazısındadır.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar