Göynücek ilçe merkezine sekiz, Amasya'ya 53 kilometre uzaklıkta bulunan Abacı, 2025'te 56 kişinin yaşadığı küçük bir köydür. Göynücek köylerinde 2019'da halk inanışları üzerine saha çalışması yapan Biricik Taştan, köyde Erzurum göçmenlerinin bulunduğunu kaydeder; Abacı hakkındaki yazılı bilgi büyük ölçüde bu derlemeye dayanır. Amasya Merkez ilçesine bağlı ve aynı adı taşıyan başka bir Abacı köyü daha vardır. Burada anlatılanların hiçbiri o köye ait değildir.

Adı ve Eski Kayıtlar

Amasya'daki resmî ad değişikliklerini inceleyen Bekir Başalan Göynücek için dokuz köy sayar ve Abacı bu sayının dışında kalır; köy, bilinen bir eski ad olmadan bugünkü adını taşır. Kanuni döneminde, 1530'da Karaman ve Rûm vilayetleri için tutulan muhasebe kaydının yayımlanmış dizini de köyün adını vermez: bugünkü Gediksaray, İkizyaka ve Kışlabeyi'nin eski adlarıyla kayıtlı olduğu Geldiklan-âbâd nahiyesinde böyle bir köy yoktur, dizinde bu adla geçen tek kayıt, başka bir nahiyedeki bir Abacı cemaatidir. Köyün ne zaman kurulduğu ve Erzurum'dan gelenlerin buraya hangi tarihte yerleştiği bilinmemektedir. Adın kaynağı da açıklanmamıştır. "Abacı" sözcüğü aba dokuyan ya da satan kişiyi anlatır, ama köy ile böyle bir meslek arasında belgeyle kurulmuş bir bağ yoktur.

Gelenekler

Taştan'ın derlemesinde Abacı çoğunlukla, aynı inanışın birçok köyde birlikte kaydedildiği uzun listelerde geçer; yalnız bu köyde tespit edilen birkaç uygulama ise köye özgü bilgi verir. Bunlardan biri yeni doğan çocuğun kırklamasıdır: Abacı'da kırklama al basmasına karşı yapılır ve parmakla sayılarak kırk kez İhlas Suresi okunur. Ölümle ilgili uygulamalar arasında mezar taşının ölümden bir yıl sonra dikilmesi de yalnız Abacı için kaydedilmiştir. Köy ayrıca ölü bekletilecekse şişmemesi için karnına makas ya da bıçak gibi demir bir eşya konulması, tabutun mezarlığa köyün erkekleri tarafından elden ele taşınması ve mezar başına ağaç dikilmesi gibi uygulamaların görüldüğü köyler arasında sayılır. Tezin fotoğraf ekinde Abacı'daki saha çalışmasından bir kare de yer alır.

Nüfus

Kayıtların tutulduğu on dokuz yıl boyunca Abacı'nın nüfusu yetmişe ulaşmadı. 2007'de 49 kişi kayıtlıydı, en yüksek değer 2008'deki 68'dir. 2019'da 29'a kadar inen nüfus sonraki yıllarda toparlanmış ve 2025'te 24'ü erkek, 32'si kadın olmak üzere 56'ya çıkmıştır. Bu ölçekte birkaç hanenin gelip gitmesi bile seriyi belirgin biçimde oynatır; 2018'deki 54'ten bir yıl sonraki 29'a iniş de böyle bir hareketin sonucu olabilir.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

Akademik çalışmalar

Diğer kaynaklar

Çevrimiçi kaynaklar