Göynücek'e bağlı İkizyaka'nın bugünkü adı yenidir; köy, yazılı belgelerde yüzyıllar boyunca Efkeri adıyla geçer. Bu eski ad hem 1530 tarihli muhasebe defterinde hem de Hüsâmeddîn Yasar'ın Amasya Tarihi'nde karşımıza çıkar ve köyü, Amasya'nın batısındaki eski Geldiklan nahiyesinin köyleri arasına yerleştirir. 2025'te 129 kişinin yaşadığı İkizyaka hakkında bugüne ait yazılı bilgi azdır; geçmişine dair bildiklerimizin hemen hepsi bu eski adın izinden çıkar.

Efkeri'den İkizyaka'ya

Bekir Başalan'ın Amasya'da adı değiştirilen yerleşimler üzerine çalışmasında Göynücek'e ait tabloda İkizyaka'nın eski adı Efkeri olarak verilir. Başalan, ilçedeki dokuz değişiklikten Şeyhler/Şıhlar, Şeyhoğlu/Şıhoğlu, Gaffarlı/Gafarlı ve Tencerli/Tencirli'nin eski adları anımsatacak biçimde yapıldığını, geri kalanların ise sözlük anlamı bakımından eskisinden farklı yeni adlar aldığını belirtir. İkizyaka bu ikinci gruptadır: yeni ad, Efkeri'nin sesini ya da anlamını sürdürmez. Değişikliğin hangi yıl yapıldığı çalışmada yazılı değildir. Efkeri adının neye dayandığına ilişkin bir açıklamaya da rastlanmamıştır; yeni adın ise ikiz ve yaka sözcüklerinden kurulduğu görülür, ama bu adın neden seçildiğini anlatan bir belge bilinmiyor.

Geldiklan Nahiyesinde Efkeri

Efkeri, 937 (1530) tarihli 387 numaralı muhasebe defterinde Geldiklan(-âbâd) nahiyesinde bir köy olarak kayıtlıdır (s. 359). Defterde Amasya livası içinde bu adı taşıyan başka bir köy yoktur; aynı adlı ikinci kayıt başka bir sancağın Kâfirni nahiyesine aittir. Geldiklan nahiyesinin aynı defterde bugünkü Göynücek köylerinden Varay'ı (Gediksaray) ve Cender'i (Kışlabeyi) de kapsaması, 1530'daki Efkeri'nin bugünkü İkizyaka olduğunu güçlü bir ihtimal hâline getirir. Dizin köyün adını ve sayfasını verir; hane ya da vergi sayısını göstermez.

Hüsâmeddîn Yasar, Geldiklan nahiyesini anlatırken adın Danişmendliler döneminde buraya yerleşen Afşar boyundan Baygeldi Bey'e dayandığını, "Baygeldi Alan" adının zamanla "Geldiklan"a dönüştüğünü yazar. Ona göre nahiyede oturan Akçakoyunlu oymağından Amasya hükümdarı Şâdgeldi Pâdişâh, bu toprakları kendi evladına mâlikâne olarak ayırmış, evladının Amasya'daki nüfuzu sona erince de aile burada yaşamıştır. Yasar'ın bu bölümünde Efkeri adı açıkça geçer: Şâdgeldi Pâdişâh evladının İlik Dede'nin adını taşıyan köyde, Efkeri'de, Kızılca-i Sağîr'de ve Ilıca'da tekkeleri, medreseleri, mektepleri ve hamamları bulunduğunu söyler. Cümle dört köyü birlikte sayar; Efkeri'de bu yapıların hangisinin olduğunu ayırmaz. Bugünkü İkizyaka'da bu dönemden kalmış bir yapıya ilişkin yayımlanmış bir bilgiye ulaşılamamıştır. Yine de bu satırlar, köyün Osmanlı'nın ilk yüzyıllarında Amasya'nın yerli beyleri ve onların vakıflarıyla bağlantılı bir çevrede yer aldığını gösterir.

2024 Sağanağı

10 Temmuz 2024'te Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu'nda Amasya Milletvekili Reşat Karagöz, Göynücek'e bağlı Çaykışla, Tencirli, Kafarlı ve İkizyaka köylerinde şiddetli sağanağın etkili olduğunu dile getirmiştir. Konuşmada ayrıntılı hasar bilgisi Kafarlı (Gaffarlı) ve Çaykışla için verilir; İkizyaka'da nelerin zarar gördüğü belirtilmez ve can kaybı yaşanmadığı söylenir.

Nüfus

İkizyaka'nın nüfusu 2008'de 200 iken 2025'te 129'a inmiştir; son sayımda köyde 66 erkek ve 63 kadın kayıtlıdır. Düşüş yavaş ve süreklidir: 2012'de 166, 2016'da 142, 2021'de 121 kişi sayılmıştır. 2024'teki 167'lik yükseliş bir yıl sürmüş, 2025'te nüfus yeniden 129'a gerilemiştir. On yedi yıllık sürede köy, nüfusunun üçte birinden biraz fazlasını kaybetmiştir.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

Akademik çalışmalar

Resmî kaynaklar

Diğer kaynaklar

Çevrimiçi kaynaklar