Osmanlı belgelerinde Çoran adıyla geçen Damlaçimen, Karadağ'ın doğu yamacında, Gökçeli Yörüklerinin kışlak olarak kullandığı köylerin en güneydekisidir. 1831 sayımını yapan kâtip, köy ihtiyarlarının kendilerini Gökçeli kabilesinden saymadığını deftere ayrıca not etmiştir; bu küçük kayıt köyün geçmişine dair en ilginç belgedir. Cumhuriyet döneminde belediye kurulan Damlaçimen, nüfusu iki binin altında kaldığı için 2014 yerel seçimleriyle yeniden köy olmuştur. 2025'te 568 kişinin yaşadığı köy, bugün Göynücek'in kalabalık köylerinden biridir.

Adı

Damlaçimen'in eski adı, Bekir Başalan'ın Amasya yer adlarındaki değişiklikleri topladığı incelemede Çoran olarak verilir. Başalan, Göynücek'teki bu değişikliklerin bir kısmında eski adın anımsatıldığını belirtir; Çoran-Damlaçimen ise eski adla ses bağı kurmayan, tamamen yeni bir ad seçilen örneklerdendir. Çoran adının kökeni üzerine tek görüş Sabit Genç'e aittir. Genç, Uluyörükler içinde Çungar adlı bir bölüğün bulunduğunu, Çoran adının bu adla en azından ses benzerliği taşıdığını hatırlatır ve köy halkının Amasya çevresinde de yaşayan Moğol kökenli Tatarlara dayanıyor olabileceğini düşünülebilir bir ihtimal olarak sunar. Bu yalnızca bir yakıştırmadır; Genç de görüşünü kesinlik iddiası taşımadan, bir ihtimal olarak kaydeder.

Çoran ve Gökçeli Cemaati

Çoran, Uluyörüklerin Orta Pâre koluna bağlı Gökçeli cemaatinin kışlaklarından biri olarak kayda geçmiştir. Genç'in aktardığına göre cemaatin köyleri Karadağ'ın doğu yamaçlarında güneyden kuzeye bugünkü Damlaçimen, Karayakup, Gökçeli, Göynücek ve Yassıkışla sırasıyla dizilir; yazın sürüler Karadağ'ın doruklarındaki yaylalara çıkarılırdı. 1576 tahririnde cemaatin Gökçeli, Yassıkışla ve Sığırçayı gibi kışlakları kayıtlıyken Çoran ile Göynücek'in adı geçmez; Genç buradan iki köyün 16. yüzyılın son çeyreğinde henüz kurulmamış olabileceği sonucunu çıkarır. 1695'te ise "Kabile-i Gökçeli" adı altında yazılan köyler arasında "Çoran-Karacaviran" adıyla yer alır.

Köyün cemaatle ilişkisi tartışmasız değildir. 1831 nüfus defterinde Çoran halkı Gökçeli kabilesine mensup olarak sayılmış, ancak kâtip köy kaydının başına şu anlamda bir not düşmüştür: defterde gösterilen kişilerden başka köyde Gökçeli kabilesinden kimse yoktur; kabilenin ihtiyarı köylülerin Gökçeli olduğunu iddia etmiş, köy ahalisi ise kabileden olmadıklarını ileri sürmüştür; şimdilik doğum ve ölümlerin kabile ihtiyarına bildirilmesi şartıyla kayıt bu şekilde yapılmıştır. Genç bu kaydı, köy halkının kendini cemaatin dışında gördüğünü göstermesi bakımından ilginç bulur. Aynı defterde Çoran'da yaşayan sülaleler şöyle sıralanır: Mürseloğlu, Molla Alioğlu, Allahverdioğlu, Abdurahmanoğlu, Kanlı Ömeroğlu, Abdullahoğlu, Halil Kâhya oğlu, Kör Ömeroğlu, Sarı Çobanoğlu, Yenioğlu, Uzun Alioğlu, Abbasoğlu, Dahlanoğlu, İsmailoğlu, Cocikoğlu, Papaz Cocikoğlu, Öksüzoğlu, Kör Cumaoğlu, Nasuhoğlu, Kulaksızoğlu, Ecdadoğlu, İmamoğlu ve Eceloğlu.

1831-1845 Arasında Nüfus ve Geçim

Çoran'da 1831'de 82 erkek sayılmış, 1838'de 31 hanede yine 82 erkek yazılmıştır. 1844-45 temettuat sayımında hane sayısı 40'a çıkar. Aynı yıllarda cemaatin yedi köyü içinde yalnızca Köseeyüp ile Göynücek'in Çoran'dan kalabalık olduğu görülür. Temettuat defterine göre köyde 350 dönüm ekili, 293 dönüm nadas tarla vardır. Yıllık ürün 186,5 kile buğday ile 196,5 kile arpadır; cemaatin öteki köylerinin hepsinde buğday arpadan fazlayken Çoran'da arpa önde gelir. Bağcılık bakımından köy ötekilerden açıkça ayrılır: cemaatin bütün köylerinde üzüm bağı kayıtlıyken Çoran'da tek bir bağ yazılmamıştır.

Hayvan varlığı da aynı ayrışmayı gösterir. Köyde 66 öküz, 94 inek, 41 buzağı, 16 tosun, 14 camuz öküzü, 9 camuz ineği ve 10 balak kayıtlıdır. Küçükbaş hayvan olarak koyun hiç yoktur; buna karşılık 327 keçi ve 187 oğlak beslenmektedir. Yük taşımak için 18 merkep ve bir kısrak yazılmıştır. Genç, bağcılıkta olduğu gibi küçükbaş tercihinde de Çoran'ın komşularından ayrıldığını özellikle belirtir. Köylülerin kendilerini kabileden saymaması ile bu farklı ekonomi arasında bir bağ olup olmadığını belgeler açıklamaz; iki olgunun yan yana durması yine de dikkat çeker.

Belde Dönemi ve Yakın Tarih

Mehmet ve Nesrin Özsait 1987 ve 1989'daki tarih öncesi yüzey araştırmalarında Göynücek'in sistematik olarak taradıkları kasaba ve köyleri arasında Damlaçimen'i de sayar; raporda bu köyde bir höyük ya da tarih öncesi yerleşme bildirilmez. Cumhuriyet döneminde Damlaçimen belediye statüsü kazanmıştır, ancak belediyenin kuruluş tarihine ulaşılamamıştır. 2012'de çıkarılan 6360 sayılı Kanun'a ekli listede, 2011 nüfus sonuçlarına göre nüfusu iki binin altında kalan ve ilk mahalli idareler seçiminden geçerli olarak köye dönüştürülen belediyeler arasında Amasya'nın Göynücek ilçesinden Damlaçimen ile Gediksaray birlikte yer alır. Belediye böylece 2014 yerel seçimleriyle kaldırılmıştır. Köyde bugün bir sağlık evi bulunmaktadır.

Nüfus

Köy statüsüne geçişin ardından tutulan seride Damlaçimen'in nüfusu 2013'te 1.094'tür. Bir yıl sonra 994'e, 2015'te 706'ya düşen rakam sonraki yıllarda 700 ile 900 arasında dalgalanmış, 2018'de 910'u bulmuştur. Son iki yılda düşüş hızlanmış, nüfus 2024'te 675'e, 2025'te 568'e inmiştir; bu son sayımda 274 erkek ve 294 kadın kayıtlıdır. On iki yılda köy nüfusunun neredeyse yarısını kaybetmiştir.

Kronoloji

1695: "Çoran-Karacaviran", Gökçeli kabilesine ait köyler arasında yazılır.

1831: Nüfus sayımında 82 erkek kaydedilir; köy ihtiyarları Gökçeli kabilesinden olmadıklarını ileri sürer.

1838: Sayımda 31 hane ve 82 erkek yazılır.

1844-45: Temettuat sayımında 40 hane, bağsız bir tarım ve keçiye dayalı küçükbaş hayvancılık kayda geçer.

1989: Özsait'in Göynücek tarih öncesi araştırmasında köy taranır.

2014: 6360 sayılı Kanun uyarınca Damlaçimen Belediyesi kaldırılır, yerleşim köy olur.

Kaynakça

Akademik çalışmalar

Resmî kaynaklar

Diğer kaynaklar

Çevrimiçi kaynaklar