Kaymakamlığın köy listesinde kısaca "Alan" diye yazılan, nüfus kayıtlarında ise Alanköy adını taşıyan Alanköy, Göynücek ilçe merkezine 28, Amasya'ya 73 kilometre uzaklıktadır. Köy, ilçenin sağlık evi bulunan beş köyünden biridir ve 2019 tarihli bir okul listesinde hem ilkokulu hem ortaokulu ile yer alır; bu hizmetler onu Göynücek'in daha büyük köyleri arasına yerleştirir. Nüfusu ise son yirmi yılda dörtte birine inmiştir: 2007'de 1.365 kişi kayıtlıyken 2025'te 356 kişi kalmıştır.

Adı

Köyün resmî kayıtlardaki adı ile gündelik kullanımdaki adı farklıdır; nüfus kayıtları Alanköy der, kaymakamlık ve okul adları Alan. Ad değişiklikleri üzerine Bekir Başalan'ın hazırladığı listede de Alanköy geçmez. 1530 yılına ait muhasebe defterinin yayımlanmış dizinine bakıldığında, bugünkü Gediksaray'ın Varay, İkizyaka'nın Efkeri, Kışlabeyi'nin Cender adıyla kayıtlı olduğu Geldiklan-âbâd nahiyesinde "Alañ" adlı bir mezraa ile "Alañcuk" adlı bir köy geçer. Bu kayıtların bugünkü Alanköy ile aynı yer olup olmadığı belgeyle doğrulanamamıştır; dizin yalnız adları ve defterdeki sayfalarını verir. Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar'ın Akdağ nahiyesinde andığı ve Şeyh Muhyiddîn Mehmed Akdâğî'nin yetiştiği Baş Alan Karyesi ise başka bir köydür; Alanköy ile bağını gösteren bir bilgi yoktur.

Okul ve Sağlık Evi

Kaymakamlık, ilçe merkezindeki devlet hastanesinin dışında Karaşar, Damlaçimen, Gediksaray, Ayvalıpınar ve Alan köylerinde faal sağlık evleri bulunduğunu yazar. Taştan'ın 2019 tarihli tezinde Millî Eğitim Bakanlığı listesinden aktarılan on yedi okul arasında Göynücek Alan İlkokulu ile Göynücek Alan Ortaokulu da sayılır. Aynı tezde köyün geçiminin tarım ve hayvancılığa dayandığı, köyde içme suyu ve kanalizasyon şebekesi bulunduğu kaydedilir. Okulların bugün hâlâ açık olup olmadığı ya da öğrenci sayıları hakkında güncel bir kayda ulaşılamamıştır.

Düğün ve Ölüm Gelenekleri

Taştan'ın derlemesinde Alan, özellikle düğün geleneklerinin anlatıldığı bölümde sık geçer. Düğün yemeğini pişiren kadınların dolma yaprağının içine bozuk para koyduğu, paranın kime çıktığına bakılarak "Kıza gelirse evlensin, yaşlıya gelirse ölsün" dendiği bu köyde de kaydedilmiştir. Kına gecesinde gelinin eline, evden çıkarken de ayakkabısının içine bozuk para konur; gelin, bekâr arkadaşlarının adlarını ayakkabısının altına yazar ve adı önce silinenin sıradaki gelin olacağına inanılır. Yeni evin kapısına yağ sürülüp çivi çakılması, gelinin önüne konan su tasını iterek dökmesi ve gelinle damadın yeri birlikte süpürmesi de Alan'ın da aralarında bulunduğu köylerde görülen uygulamalardır. Ölüm döşeğindeki hastanın yanında yasin okunması, hastanın yanında ölümden söz edilmemesi ve istediği yemeklerin getirilmesi de köy için kaydedilmiştir.

Nüfus

Alanköy'ün nüfusu 2007'deki 1.365'ten her yıl biraz azalarak 2013'te 993'e indi. Asıl kırılma 2013 ile 2015 arasındadır: 2014'te 760'a, 2015'te 367'ye düşen köy iki yılda nüfusunun üçte ikisine yakınını yitirmiştir. Bu tarihten sonra rakam 360 ile 460 arasında seyretmiş, yalnız 2018'de 612'ye ve 2023'te 536'ya çıkıp ertesi yıl eski düzeyine dönmüştür. 2025'te köyde 181 erkek ve 175 kadın olmak üzere 356 kişi kayıtlıdır. 2014 ve 2015'teki ani düşüşün nedeni kayıtlarda açıklanmaz; aynı iki yılda Göynücek ilçe merkezinin mahallelerinde nüfusun belirgin biçimde artması, köylülerin bir bölümünün kaydını kasabaya taşımış olabileceğini düşündürür, ama bu bir tahminden öteye geçmez.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

Akademik çalışmalar

Resmî kaynaklar

Diğer kaynaklar

Çevrimiçi kaynaklar