Gümüşhacıköy'de bir türkünün "Beypazarı" adıyla kaydedilmesi, heyetin o yaz Amasya'da karşılaştığı ikinci Beypazarı'dır. Üç gün önce Amasya merkezde Hüseyin adlı bir okuyucu "Gafil idim bağladılar kolumu" dizesiyle açılan bir "Beypazarı Havası" söylemişti. 9 Temmuz 1943'te Bektaş Yıldız'ın okuduğu bu parçanın ilk dizesi ise bambaşkadır: "Gezdür Garacoğlan gır atı gezdür". Ne notası ne sözlerinin tamamı yayımlanmıştır.

Künye

  • Repertuvar no: yok; TRT repertuvarında Amasya yöresine kayıtlı değildir
  • Derleme yeri: Gümüşhacıköy (katalogda köşeli parantezle, tahminî)
  • Kaynak kişi: Bektaş Yıldız
  • Derleyen: Ankara Devlet Konservatuvarı heyeti: Halil Bedii Yönetken, Muzaffer Sarısözen, teknisyen Rıza Yetişen
  • Derleme tarihi: 9 Temmuz 1943
  • Arşivdeki yeri: Folklor Arşivi, plak 1133/B-1; Kaya kataloğunda sıra 3704
  • Tür: türkü
  • Makam, usul: kayıtlı değil
  • Söz ve müzik: anonim
  • Kaynak bağlantısı: TRT sayfası yoktur; künye Kaya kataloğunda

Sözleri

Fişin ilk dizesi kataloğa Gümüşhacıköy söyleyişiyle geçmiştir:

Gezdür Garacoğlan gır atı gezdür

Bugünkü yazımla "Gezdir Karacaoğlan, kır atı gezdir" olarak okunabilir; söyleyen, adıyla seslendiği birinden kır atı gezdirmesini ister. "Garacoğlan" yazımı ünlü âşık Karacaoğlan'ın adını çağrıştırır, ama dizedeki adın bir mahlas mı, bir hitap mı olduğu ya da "Kara oğlan" diye de okunup okunamayacağı tek dizeden anlaşılmıyor; katalog başlığa bir şair adı eklememiştir. Dizenin devamı hiçbir yayına girmedi. Yıldız'ın sesi Folklor Arşivi'nin 1133 numaralı plağında, söylediklerinin yazıya geçmiş hali de derleme fişinin TRT'de saklanan kopyasında kalmıştır.

Yöre Aidiyeti

Ad, ezgiyi Ankara'nın Beypazarı ilçesine bağlar. Yine de iki ayrı okuyucudan, iki ayrı yerde, birbirine benzemeyen ilk dizelerle alınmış iki "Beypazarı" kaydı, adın belli bir türküyü değil, Beypazarı'ndan gelme ya da Beypazarı usulü bilinen bir ezgi tipini anlatıyor olabileceğini düşündürür. Bu bir yorumdur; fişler adın nereden geldiğini açıklamaz. Kayıt Gümüşhacıköy'de yapıldığı için eser burada anılmaktadır, ama yöreye ait olduğunu gösteren bir kanıt yoktur ve aidiyeti tartışmalıdır.

Hikâyesi

Kır atı gezdirmesi istenen kişinin kim olduğu gibi türkünün nasıl yakıldığı da yayımlanmış bir anlatıda yer almaz. Bektaş Yıldız'ın o günkü öbür kayıtları arasında "Fadimem", "Toḫadıñ Mezerliği", "Karadağ Üstüne Ismarladım", "Gandilli" ve bir Kırklar zamahı vardır; Beypazarı onun dağarcığında başka yörelerin adını taşıyan tek parça değildir, Tokat'ın mezarlığını anan türkü de aynı oturumdan çıkmıştır.

Müzikal Özellikleri

Hangi dizide ve hangi ölçüde söylendiğine dair bir veri yok. Kayıt 1133 numaralı plağın B yüzünü, Kazım Aygül'ün Kul Hüseyin'den okuduğu bir güzellemeyle paylaşır; aynı plağın A yüzünde Yıldız'ın divanı ile "Gandilli" vardır.

Okuyanlar ve Kayıtlar

Gümüşhacıköy kaydının bilinen tek icracısı Bektaş Yıldız'dır. Yıldız'ın aynı gün okuduğu bir başka türkü TRT repertuvarına girmiştir: Tokat'ın Mezerliği. Amasya ve ilçelerinin ezgilerine dair genel yazı: Yeşilırmak'ın Ezgisi.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar