Coşkun sulara benzetmeyle açılan bu bozlak, Hüseyin adlı okuyucunun 6 Temmuz 1943'te Amasya'da heyete okuduğu beş parçanın sonuncusudur. İlk dizesi fişe ağız söyleyişiyle yazılmıştır: "Coşgun sular gibi çağlayub aḫma". Gününün ilk kaydı da bir bozlaktı; katalog ikisini de yalnızca "Bozlak" diye adlandırır, onları ayıran ilk dizeleri ve sıra numaralarıdır. Bu ikinci bozlağın notası ve sözlerinin tamamı yayımlanmamıştır.

Künye

  • Repertuvar no: yok; TRT repertuvarında Amasya yöresine kayıtlı değildir
  • Derleme yeri: Amasya merkez (katalogda köşeli parantezle)
  • Kaynak kişi: Hüseyin (soyadı bilinmiyor; katalogda "Hüseyin [3]")
  • Derleyen: Ankara Devlet Konservatuvarı heyeti: Halil Bedii Yönetken, Muzaffer Sarısözen, teknisyen Rıza Yetişen
  • Derleme tarihi: 6 Temmuz 1943
  • Arşivdeki yeri: Folklor Arşivi, plak 1115/A-1; Kaya kataloğunda sıra 3628
  • Tür: uzun hava (bozlak)
  • Makam, usul: kayıtlı değil
  • Söz ve müzik: anonim
  • Kaynak bağlantısı: TRT sayfası yoktur; künye Kaya kataloğunda

Sözleri

Coşgun sular gibi çağlayub aḫma

Dizenin yazımında derleyicilerin ağız seslerini gösterme çabası görülür. "Aḫma"daki ḫ, Muzaffer Sarısözen'in Arap harflerindeki hı (خ) sesi için kullandığı işaretin katalogdaki karşılığıdır ve kelimenin "ahma"ya yakın, hırıltılı söylendiğini gösterir; "çağlayub"daki b de söyleyişteki sesi korur. Bugünkü Türkçeyle dize "Coşkun sular gibi çağlayıp akma" demektir. Söyleyen, kabarıp taşan bir suya ya da kendi coşkun gönlüne seslenerek ona çağlamamasını öğütler; kime seslenildiği tek dizeden anlaşılmaz. Bozlağın kalanı yayımlanmış hiçbir metinde yok; Hüseyin'in okuduğu biçimin izi, TRT'ye geçen fiş kopyası ile Folklor Arşivi'nin plağında aranabilir.

Hikâyesi

Coşkun suya seslenen bu bozlağın ardında bir yakılış hikâyesi ya da yöre anlatısı varsa bile basılı kaynaklara geçmemiştir.

Müzikal Özellikleri

Notası bilinmediğinden makamı ve seyri hakkında bir şey söylenemez. Plak üzerindeki yeri ise bellidir: 1115 numaralı plağın A yüzünün ilk parçasıdır. Aynı yüzde ondan sonra Arzu Ballar'ın "Gönül Der ki"si gelir; katalog, Şükrü Topçu ile Muzaffer Sarısözen'in birlikte icra ettiği bir nefesi de soru işaretiyle bu yüze yerleştirir. Böylece derleyicilerden biri, aynı gün bir kayıtta icracı olarak da görünür.

Okuyanlar ve Kayıtlar

Aynı okuyucunun o günkü öbür kayıtları "Güzelin(?) yaylası" dizeli ilk bozlak, "Beypazarı Havası", "Berber" ve "Bülbül"dür; ikinci bozlağın belgelenmiş icrası ise yalnız bu 1943 kaydıdır. Amasya'da derlenen uzun hava ve türkülerin genel tablosu: Yeşilırmak'ın Ezgisi.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar