Özgün Metin

Vezin: Fâilâtün fâilâtün fâilâtün fâilün

Mey degil meyḫâneye varmaḳ merâḳımdır benim
Meclis-i mestâneyi görmek merâḳımdır benim

Günümüz Türkçesiyle

1. Benim merakım şarap değil, meyhaneye varmaktır; benim merakım sarhoşlar meclisini görmektir.

Edebî ve Tarihî Yorum

Şiirin Yapısı

Şiir, cönkte "dîvân" ya da "dîvânî" diye kaydedilmiştir. Âşık edebiyatında bu ad, aruzla ve gazel gibi beyitlerle söylenen, sazla okunan şiirlere verilir. Hakverdioğlu'nun makalesi cönkteki şiirlerin yalnız ilk nazım birimlerini yayımladığı için bu şiirin yalnız ilk beytini biliyoruz. Redif "merâkımdır benim", kafiye "varmak / görmek" kelimelerindeki "-mak / -mek" sesidir. Vezin tespiti bizimdir; halk şairlerinin aruzlu şiirlerinde olduğu gibi bazı hecelerde kalıba tam uymayan yerler bulunabilir. Şiirin kime ve hangi vesileyle söylendiği bilinmiyor.

Anlam ve Söz Sanatları

Beyit, divan şiirinin rind tavrını halk şairinin diliyle söyler. Âşık şarabı değil, meyhaneyi ve "meclis-i mestâne"yi, sarhoşlar meclisini aradığını söyler. Tasavvufî gelenekte meyhane çoğu zaman aşk ve ilahî sarhoşluk mekânıdır; şarabın kendisinden çok o meclisin havası, orada bulunmanın verdiği hâl önemlidir. Bu yüzden beyit hem dünyevî bir eğlence isteği, hem de bir tarikat meclisine özlem olarak okunabilir. Emrah'ın Nakşibendî tarikatına intisap ettiği bilindiği için ikinci okuma da göz ardı edilemez; ancak beytin tek başına hangisini kastettiğini söylemek mümkün değildir.

Tarihî Bağlam

Şiir, Metin Hakverdioğlu'nun kendi kütüphanesinde bulunan ve 2019'da tanıttığı Merzifon Cönkü'nde Erzurumlu Emrah adına kayıtlıdır. Cönkte Emrah'ın üç hece, sekiz aruz olmak üzere on bir şiiri bulunur. Emrah'ın şiirleri cönk ve mecmualarda Ercişli Emrah'ın ve çırağı Tokatlı Nûrî'nin şiirleriyle karışmıştır; bu yüzden cönkteki kayıt, aidiyet için tek başına kesin delil sayılmaz. Şairin Merzifon ile bağı ve cönkteki öteki şiirleri için Erzurumlu Emrah sayfasına bakılabilir. Şiir cönkün 2. sayfasında, makalenin 547. sayfasındadır; şiirin tam metni cönkün kendisindedir ve bugüne kadar yayımlanmamıştır.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar