Fişte bir başlıktan başka bir şey yoktur: "Giderem Vana Doğru", yani yöre ağzıyla "Van'a doğru giderim". Âşık Musa Aslan onu 8 Temmuz 1943'te Merzifon'da okumuş, konservatuvar heyeti de türküyü 1130 numaralı plağın son parçası olarak kaydetmiştir. Ne ilk dizesi not edilmiştir ne de notası bir yerde yayımlanmıştır; Amasya'nın TRT repertuvarında da karşılığı yoktur.

Künye

  • Repertuvar no: yok
  • Kaynak kişi: Musa Aslan; icracı listesinde rençber, âşık ve işçi, Merzifon'un Hacıbalı mahallesinden, doğumu rumî 1298 (1882-1883)
  • Derleme yeri: Merzifon; katalogda köşeli parantez içinde, yani Celal Volkan Kaya'nın gezinin akışına göre tamamladığı bilgi
  • Derleme tarihi: 8 Temmuz 1943
  • Derleyen: Ankara Devlet Konservatuvarı heyeti: Halil Bedii Yönetken, Muzaffer Sarısözen, Rıza Yetişen
  • Tür: türkü
  • Makam, usul: kayıtlı değil
  • Söz ve müzik: anonim olarak kayıtlı
  • Arşivdeki yeri: Folklor Arşivi, plak 1130/B-2
  • Kaynak yayın: Kaya kataloğu, sıra 3694 (çevrimiçi metin); TRT bağlantısı yoktur

Sözleri

Bu kayıttan elde tek bir dize bile kalmamıştır. Kaya, sözlü eserlerin bir kısmında sözlerin fişe hiç yazılmadığını, bir kısmında da yazıldığı hâlde fişin bulunamadığını belirtir; böyle durumlarda katalog yalnız başlığı verir. "Giderem Vana Doğru" da başlıktan ibaret kalan kayıtlardandır. Türkünün sözleri ancak Musa Aslan'ın sesini taşıyan plakta, yani eski konservatuvar arşivinin Hacettepe Üniversitesi'nde saklanan malzemesi içinde aranabilir.

Hikâyesi

Başlık uzak bir şehri, Van'ı anar. Türkünün Van'a giden birinin ağzından mı söylendiği, bir gurbet ya da asker türküsü mü olduğu, yoksa Van yöresinden gelip Merzifon'a yerleşmiş bir ezgi mi olduğu sözler bilinmeden söylenemez; türkünün nasıl doğduğunu anlatan basılı bir kaynak da yok. Okuyucunun kendi yolu bu soruya bir kat daha ekler. Sitedeki biyografisinde anlatıldığı üzere Musa Aslan Ardahan'da doğmuş ve 1925'te Merzifon'a yerleşmiş bir âşıktır; 1943 fişleri ise onu yalnız Merzifon'un Hacıbalı mahallesine bağlar. Doğu illerine uzanan bir hayatın türküyü taşımış olması mümkündür, ama bu bağlantıyı gösteren bir belge yok.

Müzikal Özellikleri

Aslan'ın çalgısı icracı listesinde köşeli parantez içinde saz olarak geçer; bu türküyü sazla okuyup okumadığı ise kayda özel olarak yazılmamıştır. Ezgi hakkında yayımlanmış başka bir bilgi de yok.

Okuyanlar ve Kayıtlar

Türkünün bilinen tek icrasını taşıyan 1130 numaralı plak, baştan sona Musa Aslan'ın sesidir: A yüzünde iki Köroğlu parçası, "Hay edüben meydan başında duran" diye açılan ve TRT repertuvarına Hay Edüben Meydan Harman Başında Duran adıyla giren deyiş ile "Köroğludan (Ayvaz)"; B yüzünde Türkiye'miz Şeref Buldu ve en sonda bu türkü. Ardından gelen plağa aynı gün Gelmiş İken Bu Elleri Gezerim alınmıştır. Ardahan'dan Merzifon'a uzanan bir ömrün öyküsü: Âşık Musa Aslan; yörenin türkü dağarcığı için: Yeşilırmak'ın Ezgisi.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar