AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · ESER VE YAZAR HAKKINDA · 2. AMASYA TARİHİ HAKKINDA · 2.4. Eserin Kaynakları · 2.4.2. Arşiv Kaynakları

2.4.2.7. Evâmir Defterleri

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, Giriş: Eser ve Yazar, s. 63 • Hazırlayan: Doç. Dr. Songül KEÇECİ KURT

Özgün Metin

38 defterden oluşup H. 1109-1317 (M. 1697-1899) tarihleri arasını kapsayan evâmir defterleri, vakıf akâr, hayrât, tamir, keşif, görevli vb. hususlarla ilgili yazılan emirnâme, ahkâm, nişan, tezkire ve ilmühaber gibi kayıtların bir araya getirildiği defterlerdir. Bu belge türleri dışında evâmir defterlerlerinde berat, muhasebe, tamir ve keşif hücceti gibi kayıtlara da rastlanmaktadır.¹⁰³ Özellikle üçüncü devir tarihinin (dördüncü cilt ve bakıyyesi) sonuna kadar kullandığı kaynaklar arasında bu defterler de vardır.

Dipnotlar

  • 103 https://www.vgm.gov.tr/kurumsal/vakif-kayitlar-arsivi/belge-ornekleri
Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Hicrî 1109-1317 (miladî 1697-1899) yılları arasını kapsayan ve 38 defterden oluşan evâmir defterleri, vakıf gelir getiren mülkleri, hayır yapıları, onarım, keşif, görevli gibi konularla ilgili yazılmış emirname, hüküm, nişan, tezkire ve bilgi yazısı (ilmühaber) gibi kayıtların bir araya getirildiği defterlerdir. Bu belge türlerinin dışında evâmir defterlerinde berat, muhasebe, onarım ve keşif hüccetleri gibi kayıtlara da rastlanır. Yazar, özellikle üçüncü devir tarihinin (dördüncü cilt ve bakıyyesi) sonuna kadar kullandığı kaynaklar arasında bu defterlere de yer vermiştir.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • evâmir: emirler; "emir" sözcüğünün çoğulu
  • akâr: vakfa gelir sağlayan taşınmaz
  • hayrât: vakıf yoluyla yaptırılan hayır yapıları (cami, çeşme, mektep gibi)
  • keşif: yapılacak işin yerinde incelenip masrafının çıkarılması
  • berat: padişah adına verilen görev ve ayrıcalık belgesi
  • hüccet: resmî belge
  • ilmühaber: bir durumu bildiren yazı

Defter Serisinin Niteliği

Vakıflar Genel Müdürlüğü Vakıf Kayıtlar Arşivi'nin tanıtımı, evâmir defterleri için aynı tanımı ve aynı rakamları verir: 38 defter, hicrî 1109-1317 arası. Giriş bölümünde verilen aralık bu bakımdan arşivin kendi kayıtlarıyla uyuşmaktadır.

Defterlerin vakıf yönetimiyle ilgili olması, Hüsameddin'in bunları neden kullandığını da açıklar. Bir caminin onarımı, bir vakfın göreve getirdiği görevli ya da bir mülkün durumu, bu defterlerde emirler hâlinde yazılıdır. Hangi maddede hangi defterin kullanıldığı, yazarın kaynaklarını çoğunlukla göstermemesi nedeniyle her zaman belirlenemez. Hüsameddin'in kaynaklarını çoğu zaman belirtmediği, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi'ndeki maddede de not edilmiştir.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

Akademik çalışmalar

Giriş: Eser ve Yazar içindekiler