AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

Âgah Mehmed Efendi-Fazlızâde

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 22 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU

Özgün Metin

[39] Amasyalıdır. Fazlızâde el-Hâc Sa’id Ahmed Ağa bin el-Hâc Ali Efendi mahdûmudur. Tahsîl-i ilm ü kitâbet edib Amasya’da cizye kâtibi oldu. Badehu Ak Hasanzâde el-Hâc Halîl Paşa’ya intisab ederek dîvân efendisi olup devr-i bilâd etdi. 1200’de Hacı Halîl Paşa’nın vefâtında Amasya’ya gelip Recep Mahallesi’nde ikâmet ederek 1208 senesi hilâlinde vefât eyledi. Kâtib, şâir, fenn-i inşâya vâkıf idi. Halîl Paşa tarafından Bâb-ı âlîye yazdığı Niyâz-nâmesi” görüldü, münşiyâne idi. Fakat eş’ârı bulunamadı.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Amasyalıdır. Fazlızâde el-Hâc Saîd Ahmed Ağa'nın, onun da babası el-Hâc Ali Efendi'nin oğludur. İlim ve yazıcılık öğrenip Amasya'da cizye kâtibi oldu. Sonra Ak Hasanzâde el-Hâc Halîl Paşa'ya bağlanıp divan efendisi olarak yurdu dolaştı. 1200'de [1785-86] Hacı Halîl Paşa'nın ölümü üzerine Amasya'ya gelip Recep Mahallesi'nde oturdu ve 1208 yılı içinde [1793-94] öldü. Kâtip ve şairdi, yazışma ve inşâ sanatını bilirdi. Halîl Paşa adına Bâb-ı âlî'ye yazdığı "Niyâz-nâme" görüldü; edebî bir üslupla yazılmıştı. Ancak şiirleri bulunamadı.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • cizye kâtibi: Müslüman olmayan tebaadan alınan baş vergisinin kayıtlarını tutan yazıcı
  • dîvân efendisi: bir paşanın divan kalemini yöneten yazı işleri sorumlusu
  • devr-i bilâd: şehirleri, ülkeyi dolaşma
  • fenn-i inşâ: resmî yazışma ve edebî nesir sanatı
  • münşiyâne: inşâ üslubuyla, süslü ve edebî bir nesirle
  • Niyâz-nâme: dilek ve rica yazısı
  • Bâb-ı âlî: Osmanlı başkent hükümeti

Halîl Paşa'nın Kâtibi

Madde, bir önceki sayfalardaki Ak Hasan Ağa maddesiyle bağlantılıdır: Mehmed Efendi, o ailenin vezirliğe çıkmış üyesi Ak Hasanzâde Halîl Paşa'nın divan efendisidir. Hüsameddin onun yazdığı Niyâz-nâme'den yalnızca edebî üslupta olduğunu söyler; metnin içeriğini aktarmaz, şiirlerine de ulaşamamıştır.

Bu kişiye dair başka kaynaklarda bilgiye rastlanmadı. Aynı Amasya Tarihi'nde Fazlızâde ailesinden Emin Mehmed Efendi adlı başka bir kişi (1219 doğumlu, Seyyid el-Hâc Abdülfettâh Efendi'nin oğlu) de geçer; bu kişi, 1208'de ölen Âgah Mehmed Efendi'den farklıdır.

Kaynakça

6. Cilt içindekiler