AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

Ahmed Ağa-Ramazânzâde el-Hâc

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 177–178 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU

Özgün Metin

Amasyalıdır. Eşrâftan el-Hâc Ramazân Ağa’nın oğludur. Sipâhi meşâhîrinden olup Ankebût Ahmed Paşa’nın Girit serdârlığında kethüdâsı ve Kandiye harbinde fedâkârâne çalışıp cebecibaşı oldu.

1087’de Fâzıl Ahmed Paşa’nın irtihâlinde Amasya’ya avdet edib a’yândan oldu. Çamlıbel vak’asında hizmet edib 1098 sâline doğru vefât etdi. A’yândan bir hânedân idi. Beylerbeyi tarzında hareket ederdi.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Amasyalıdır. İleri gelenlerden Hacı Ramazan Ağa'nın oğludur. Sipahi ileri gelenlerinden olup Ankebût Ahmed Paşa'nın Girit serdarlığında kethüdâsı oldu, Kandiye savaşında fedakârca çalışarak cebecibaşılığa yükseldi.

1087'de [1676] Fâzıl Ahmed Paşa'nın ölümü üzerine Amasya'ya dönüp ayandan oldu. Çamlıbel olayında hizmet edip 1098 yılına doğru [1686-87] öldü. Ayandan bir aile idi. Beylerbeyi gibi davranırdı.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • eşrâf: saygın, sözü geçen aileler
  • sipâhi: toprak gelirine karşılık atlı asker olan görevli
  • meşâhîr: tanınmışlar, ünlüler
  • serdâr: başkomutan
  • kethüdâ: kâhya, bir büyüğün yardımcısı ve vekili
  • cebecibaşı: cebeci ocağının başı; cebeciler silah ve cephane işlerine bakan askerlerdir
  • avdet: dönüş
  • a'yân: şehrin ileri gelen aileleri
  • vak'a: olay

Ankebût Ahmed Paşa ve Girit

Maddedeki serdar, Ankebût Ahmed Paşa'dır. Hüsameddin'in kendi kitabında bu paşanın 1066'da [1655-56] Amasya sancağına mutasarrıf olduğu yazılıdır. Budin beylerbeyliği de yapan Ahmed Paşa 1661'de Girit serdarlığına getirilmiş, adanın fethinden sonra da orada kalarak vefatına kadar yönetimi sürdürmüştür; 1680'de Hanya'da ölmüştür. Kandiye alındıktan sonra (6 Eylül 1669) Girit eyaletinin beylerbeyliğine Ankebût Ahmed Paşa atanmıştır. Yalıpetre'deki camisi sonradan kiliseye çevrilmiş, bugün Agios Ioannes Kilisesi olarak bilinmektedir; Kandiye ve Resmo'da da camileri vardı.

Ramazânzâde Ahmed Ağa'nın Girit'teki görevleri bu çerçevede okunmalıdır. Kandiye'ye yönelik abluka ve kuşatma yaklaşık yirmi üç yıl sürmüştür. Ahmed Ağa'nın hangi yıllarda orada bulunduğunu Hüsameddin vermez. Yalnızca Fâzıl Ahmed Paşa'nın 1087'deki ölümünden sonra Amasya'ya döndüğünü bildirir. Ankebût Ahmed Paşa 1680'de öldüğüne göre, Ahmed Ağa'nın Amasya'ya dönüşüyle paşanın ölümü arasındaki ilişki metinden anlaşılmaz.

Çamlıbel Olayı

"Çamlıbel vak'ası" Hüsameddin'in ayrıntı vermediği bir olaydır. Taradığımız kaynaklarda bu adla anılan bir olayın ne olduğu belirlenemedi; bu yüzden hakkında yorum yapılmadı. Metin, Ahmed Ağa'nın bu olayda hizmet ettiğini söylemekle yetinir.

Ramazânzâde Ahmed Ağa ve babası Hacı Ramazan Ağa hakkında başka kaynaklarda bilgiye rastlanmadı.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 177–178. amasya.bel.tr
  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, 1-4. Cilt (Amasya mutasarrıfları bölümü, s. 580).

Akademik çalışmalar

Kitaplar

6. Cilt içindekiler