Amasya’nın hânedân-ı kadîminden ve Mü’eyyedzâde sülâlesinden Abdulvasi’ Çelebi bin Habib Çelebi bin Pîrî Ahmed Çelebi bin Yahyâ Çelebi bin Abdulvasi’ Çelebi bin Şemseddîn Ahmed Efendi bin Mehmed Çelebi bin Mü’eyyed Çelebi bin eş-Şeyh Alâeddîn Ali Yârî Çelebi bin Mevlânâ Zeyneddîn Siyavuş bin eş-Şeyh Evran bin Doğan mahdûmudur.
Pervâne Bey Vakfı mütevellîsi olan pederinin irtihâlinde vakf-ı mezkûra mütevellî ve tahsîl-i ulûm ederek Çeribaşı Mahallesi’nde ikâmet ve tedrîs-i ulûma mülâzemet etdi. Ba’dehû kadı olup 1099 senesinde vefât etdi.
Günümüz Türkçesiyle
Amasya'nın eski köklü ailesinden ve Mü'eyyedzâde soyundan Abdülvâsi' Çelebi'nin oğludur. Abdülvâsi' Çelebi, Habib Çelebi oğludur; Habib Çelebi, Pîrî Ahmed Çelebi oğludur; Pîrî Ahmed Çelebi, Yahyâ Çelebi oğludur; Yahyâ Çelebi, Abdülvâsi' Çelebi oğludur; bu Abdülvâsi' Çelebi, Şemseddîn Ahmed Efendi oğludur; Şemseddîn Ahmed Efendi, Mehmed Çelebi oğludur; Mehmed Çelebi, Mü'eyyed Çelebi oğludur; Mü'eyyed Çelebi, Şeyh Alâeddîn Ali Yârî Çelebi oğludur; Alâeddîn Ali Yârî Çelebi, Mevlânâ Zeyneddîn Siyavuş oğludur; Zeyneddîn Siyavuş, Şeyh Evran oğludur; Şeyh Evran da Doğan oğludur.
Pervâne Bey Vakfı'nın mütevellisi olan babası ölünce adı geçen vakfa mütevelli oldu. İlim tahsil edip Çeribaşı Mahallesi'nde oturdu ve ders vermeye mülâzım oldu. Sonra kadı olup 1099 yılında [1687-88] öldü.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- hânedân-ı kadîm: eski, köklü aile
- sülâle: soy, aile kolu
- mahdûm: oğul
- mütevellî: vakfın yönetici ve temsilcisi
- vakf-ı mezkûr: adı geçen vakıf
- ikâmet: oturma
- tedrîs-i ulûm: ilim öğretme, müderrislik
- mülâzemet: yetişme ve atanmayı bekleme dönemi
Mü'eyyedzâde Ailesi
Ailenin en bilinen kişisi, 860 Safer'inde (Ocak 1456) Amasya'da doğan Mü'eyyedzâde Abdurrahman Efendi'dir; sonraları Rumeli kazaskerliğine kadar yükselmiştir. Babası, Amasya'nın tanınmış ailelerinden Divriklizâdeler'e mensup, Kâzerûniyye şeyhlerinden Şemseddin Müeyyed Çelebi'nin oğlu Alâeddin Ali Çelebi'dir. Müeyyedzâde lakabını dedesi Müeyyed Çelebi'den almıştır. Kimi kaynaklar nesebini, Kâzerûniyye tarikatının kurucusu Ebû İshak Kâzerûnî'ye (ö. 1035) kadar çıkarır.
Hüsameddin'in verdiği zincirle bu bilgiler tam örtüşmez. TDV'ye göre Müeyyedzâde'nin dedesi Müeyyed Çelebi, babası da Alâeddin Ali Çelebi'dir; yani Müeyyed, Ali'nin babasıdır. Hüsameddin'in zincirinde ise Mü'eyyed Çelebi, Alâeddîn Ali Yârî Çelebi'nin oğlu olarak görünür. Bu fark farklı kişiler ya da farklı kuşaklar anlamına geliyor olabilir; adlar benzer ve tekrarlanıyor. Kesin bir sonuca varabilecek bir kaynak bulunamadı. Zincirin başındaki Şeyh Evran ve Doğan hakkında da bilgiye rastlanmadı.
Pervâne Bey Vakfı
Pervâne Bey, Anadolu Selçuklu dönemine ait vakfiyesiyle bilinen İzzeddin Mehmed Pervâne'dir (ö. 1300). Bir akademik çalışmaya göre Amasya Burmalı Minare Camii'ne ait vakfı 1299-1300'de düzenlemiştir. Burmalı Minare Camii, II. Gıyaseddin Keyhüsrev'in vezirlerinden Ferruh Bey ile kardeşi Hazinedar Yusuf Bey tarafından 1242'de yaptırılmıştır; Amasya'da Dere Mahallesi'nde Taşhan Sokağı'ndadır ve bugün ibadete açıktır. Hüsameddin metinde yalnızca "Pervâne Bey Vakfı" der; bunun Burmalı Minare Camii vakfı olduğu, adların aynı oluşundan çıkarılan bir eşleştirmedir. Aile ile bu vakfın mütevellilik bağını doğrulayan bir kaynak bulunamadı.
Çeribaşı Mahallesi
Hüsameddin'in kendisi de Çeribaşı Mahallesi'nde doğmuştur. XIX. yüzyıl ortalarında Amasya'nın mahalleleri arasında Çeribaşı da sayılır. Bugünkü Merkez ilçe mahalle listesinde Çeribaşı adında bir mahalleye rastlanmadı.
Kaynakça
Birincil kaynaklar
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 178–178. amasya.bel.tr
Akademik çalışmalar
Diğer kaynaklar
- "XIX. Yüzyıl Ortalarında Amasya Şehrinin Sosyo-Ekonomik Yapısı", akademik makale.
- Amasya Merkez mahalleleri listesi. Erişim 2026.