AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

Ahmed Efendi-Efteli el-Hâc

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 143 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU

Özgün Metin

Amasya civârında Efte Köyü’nden Osmân’ın oğludur. Sultân Bâyezîd Medresesi’nde ikâmet, Molla Bahşi, Musliheddîn Mûsâ Efendi’lerden tahsîl-i ulûma sa’y u gayret edib mücâz ve ders-i âm oldu. Yıllarca tedrîs-i ulûm edib Amasya Medreselerine müderris ve 948’de Abdullah Paşa Medresesiyle mütekâ’id olup 951’de vefât etdi. Fakîh, tefsîr ve hadîste mahir, vâ’iz-i meşhûr idi. Mahdûmu Abdülkerim Efendi’dir. [448]

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Amasya yakınlarındaki Efte Köyü'nden Osman'ın oğludur. Sultan Bâyezîd Medresesi'nde kalarak Molla Bahşi'den ve Muslihuddîn Mûsâ Efendi'den ilim öğrenmeye çaba gösterdi; icazet alarak ders-i âm oldu. Yıllarca ilim okuttu, Amasya medreselerinde müderrislik yaptı; 948 [1541-42] yılında Abdullah Paşa Medresesi'nden emekliye ayrıldı ve 951 [1544-45] yılında öldü. Fıkıh âlimi, tefsir ve hadiste usta, meşhur bir vaizdi. Oğlu Abdülkerim Efendi'dir.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • sa'y u gayret: çalışıp çabalama
  • mücâz: icazet almış, yetki belgesi verilmiş
  • tedrîs-i ulûm: ilim okutma
  • mütekâ'id: emekli
  • fakîh: fıkıh âlimi
  • vâ'iz: vaaz veren, öğüt veren

Efte Köyü Bugün

Ahmed Efendi'nin doğduğu Efte, bugün Amasya merkez ilçesine bağlı Sarımeşe köyüdür. Amasya'da adı değiştirilen yerleşim yerlerini inceleyen Bekir Başalan, merkez ilçeye bağlı köyler arasında Sarımeşe'nin eski adını Efte olarak kaydeder. Amasya ilindeki 382 yerleşim yerinden 123'ünün, yani yaklaşık dörtte birinin adı zaman içinde değiştirilmiştir; Efte de bu köylerdendir. Hüsameddin'in "Efteli" lakabı, bu yüzden bugünkü okura ilk bakışta bir yer adı olarak görünmeyebilir.

Abdullah Paşa Medresesi

Ahmed Efendi'nin son görev yeri olan Abdullah Paşa Medresesi, bugün Sofular Camii ya da Abdullah Paşa Camii adıyla bilinen yapıdır. II. Bâyezîd devri devlet adamlarından Beylerbeyi Hacısinanbeyzâde Abdullah Paşa (ölümü 896 / 1490-91) tarafından cami ve dârülhadis olarak yaptırılmış, vakfiyesi paşanın oğlu Defterdar Abdülkerim Bey tarafından 907 [1501-02] yılında düzenlenmiştir. Osmanlı devri boyunca ünlü muhaddislerin ders verdiği bu yapının giriş sofasının iki yanında dârülhadis hücreleri bulunur; harim aynı zamanda dershane olarak kullanılmıştır. Abdullah Paşa'nın kabri de yapının içindedir. Bina bugün Sofular Mahallesi'nde ayaktadır ve yalnız cami olarak kullanılmaktadır. Hüsameddin'in Ahmed Efendi'yi tefsir ve hadiste usta biri olarak tanıtması, bir dârülhadiste emekliye ayrılmasıyla uyumludur.

Ahmed Efendi'nin kendisine dair başka kaynaklarda bilgiye rastlanmadı.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 143–143. amasya.bel.tr

Akademik çalışmalar

Resmî kaynaklar

6. Cilt içindekiler