Amasyalı Mehmed Efendi’nin mahdûmudur. Bade’t-tahsîl ders-i âm ve Amasya’nın ba’zı medârisinde müderris oldu. Ba’dehû ba’zı husûsât-ı vakı’anın hal ü hasmına müvella ve mükerreren Amasya nâibi, kasâbâta kadı olup 1101 hudûdunda vefât etdi. Âlim, kâmil idi.
Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL
Ahmed Efendi-Kadızâde
Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 180 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU
Özgün Metin
Araştırma Makalemiz
Editör: Mevlüt Erdem Öztürk
Günümüz Türkçesiyle
Amasyalı Mehmed Efendi'nin oğludur. Öğrenimini tamamladıktan sonra genel ders verdi ve Amasya'nın bazı medreselerinde müderris oldu. Sonra çeşitli olayların çözümüyle görevlendirildi, birkaç kez Amasya nâibi (kadı vekili) ve kasabalara kadı oldu; 1101 dolaylarında [1689-90] öldü. Âlim ve olgun bir kişiydi.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- ba'de't-tahsîl: öğrenimden sonra
- ders-i âm: halka açık ya da genel ders veren, yani genel ders hocası
- medâris: medreseler
- müderris: medrese hocası
- hal ü hasm: bir anlaşmazlığı çözme ve sonuçlandırma
- nâib: kadı adına görev yapan vekil
- kasabât: kasabalar
- hudûd: burada "civarı, dolayları"
- kâmil: olgun, bilgisi tam
Kadızâde Ahmed Efendi
Maddenin başlığındaki "Kadızâde" nisbesi, ailede bir kadı bulunduğunu düşündürür; metin ise Ahmed Efendi'nin babasının yalnızca adını verir. Ahmed Efendi'nin kadılık yaptığı yerler, medreselerinin adları ve eserleri metinde belirtilmemiştir. Kendisi ve ailesi hakkında başka kaynaklarda bilgiye rastlanmadı. Bu nedenle Hüsameddin'in "âlim, kâmil idi" hükmünü doğrulayacak ya da değiştirecek bir kayıt sunulamıyor.
Metindeki "hal ü hasmına müvella" ifadesinin tam anlamı net değildir; olayların çözümüne memur edilmiş olması ya da bazı ihtilafların çözümünde görev almış olması anlaşılabilir. Çeviride bu iki anlamı karşılayan genel bir söyleyiş seçilmiştir.
Kaynakça
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 180–180. amasya.bel.tr