Devehâne Mahallesi eşrâfından es-Seyyid el-Hâc Mehmed Efendi bin el-Hâc Sâlih Efendi bin el-Hâc Mehmed Efendi mahdûmu olup bidâyet-i nizâmda asker olarak mülâzım sonra yüzbaşı olarak muhârebelere girdi.
Tedrîcen kolağası, 1265’de birinci alayın dördüncü taburuna binbaşı oldu. 1268’de mütekâ’id olup Amasya’ya geldi. 1271 hudûdunda vefât etdi. Oğulları Kavasbaşı es-Seyyid Mehmed, Osmân Ağalardır. Kavasoğulları, Şerîf, Hüseyin Ahmed olup Hâncı Osmân Ağa’nın oğulları da Nalband Ahmed, Nuri, Mehmed Ali Ağalardır.
Günümüz Türkçesiyle
Devehane Mahallesi ileri gelenlerinden Seyyid Hacı Mehmed Efendi'nin oğludur; Mehmed Efendi, Hacı Salih Efendi'nin oğlu, o da Hacı Mehmed Efendi'nin oğludur. Nizamın başlangıcında asker olarak mülazım, sonra yüzbaşı olarak savaşlara girdi.
Zamanla kolağası oldu, 1265 [1848-49]'te birinci alayın dördüncü taburuna binbaşı oldu. 1268 [1851-52]'de emekli olup Amasya'ya geldi. 1271 [1854-55] sıralarında öldü. Oğulları Kavasbaşı Seyyid Mehmed ile Osman Ağalardır. Kavasoğulları Şerif, Hüseyin Ahmed'dir; Hancı Osman Ağa'nın oğulları da Nalband Ahmed, Nuri, Mehmed Ali Ağalardır.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- eşrâf: ileri gelenler
- mahdûm: oğul
- bidâyet-i nizâm: nizamın, yani yeni düzenin başlangıcı
- mülâzım: teğmen derecesinde alt subay
- kolağası, binbaşı: yüzbaşıdan sonra gelen iki subay rütbesi; binbaşı tabur komutanıdır
- tedrîcen: derece derece, zamanla
- mütekâ'id: emekli
- hudûd: sıralar, civarı (tarihte)
- kavasbaşı: kavasların, yani koruma ve görevli hizmetlilerin başı
- hâncı: handa çalışan, han işleten kişi
- nalband: hayvan nalı çakan usta
Subay Kariyeri
Seyyid Ahmed Efendi'nin yükselişi, mülâzımlıktan yüzbaşılığa, oradan kolağalığa ve binbaşılığa uzanan bir hat izler. Asâkir-i Mansûre-i Muhammediyye'nin rütbe sıralamasında mülâzım, yüzbaşı, sol kolağası, sağ kolağası ve binbaşı bu sırayla gelir. Kaynağa göre ordunun ilk düzenlemesinde bir tertibin, daha sonra 1827 Temmuz'unda tabur adını alan birliğin, en yüksek rütbeli subayı binbaşıydı; metindeki "birinci alayın dördüncü taburu" ifadesi bu düzene uygundur. Hüsameddin'in "bidâyet-i nizâm" derken hangi yılı kastettiği belli değildir; bu, yeni ordunun kuruluş yıllarına karşılık gelebilir, ama bu bir yorumdur. Hangi savaşlara katıldığı da yazılmaz. Alay ve tabur numaralarının hangi birlikle ilgili olduğu bakılan kaynaklardan anlaşılamadı.
Aile ve Meslekler
Madde, subayın soyunu birkaç kuşak aşağıya taşır: oğulları arasında kavasbaşı ve hancı gibi görevler, torunları arasında "kavasoğulları" olarak anılan bir kol ve nalband gibi bir zanaat sayılır. Bu liste, binbaşılığa varmış bir subayın ailesinin mahalle içindeki çeşitli iş kollarında yer aldığını gösterir. Kavasbaşılık gibi kimi adların, ailenin bir koluna unvanla verildiği anlaşılır; bu adlar kişisel mi, yoksa ailevi lakap mı, belli değildir.
Başka Kaynaklarda
Devehane Mahallesi'nin bugünkü adı ya da konumu için güvenilir bir kaynak bulunamadı; Ahmed Efendi ve ailesi hakkında Hüsameddin dışında bir kayda rastlanmadı.
Kaynakça
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 230–230. amasya.bel.tr