Küpceğiz Mahallesi eşrâfından el-Hâc Mehmed Ağa bin el-Hâc Ahmed Ağa bin el-Hâc Ali Bey bin Hindî Ahmed Paşa’nın mahdûmudur. Amasya’da sipâhi ocağı tekrar açıldığı esnâda sipâhi ve nizâmiyye ihdâsında süvârî zâbiti olup 1248’de yüzbaşı olarak harbe iştirâk etdi. [739]
Muhârebeden avdetinde ba’de’l-Hâc meclis-i idâre a’zâsından ve a’yân-ı memleketden olup 1269’da vefât etdi. Oğulları mahkeme a’zâsından ve şu’arâdan Abdülmecid Zühdî Efendi 1308’de ve Sipâhi el-Hâc İsmâil Ağa 1312’de vefât etdi. Abdülmecid Efendizâde Mehmed Şükrü Efendi’nin mahdûmu Mecid Şükrü Bey diş tabibidir. Hacı İsmâil Ağazâde el-Hâc Mehmed Tevfik Efendi de bir mahdûmu ile bakkal idi.
Günümüz Türkçesiyle
Küpceğiz Mahallesi ileri gelenlerinden Hacı Mehmed Ağa'nın oğludur; Mehmed Ağa, Hacı Ahmed Ağa'nın oğlu, o da Hacı Ali Bey'in oğlu, o da Hindî Ahmed Paşa'nın oğludur. Amasya'da sipahi ocağı yeniden açıldığı sırada sipahi ve nizamiye kurulurken süvari subayı olup 1248 [1832-33]'de yüzbaşı olarak savaşa katıldı.
Savaştan dönüşünde hacı olduktan sonra idare meclisi üyelerinden ve memleket ayanından olup 1269 [1852-53]'da öldü. Oğullarından mahkeme üyesi ve şairlerden Abdülmecid Zühdî Efendi 1308 [1890-91]'de, Sipahi Hacı İsmail Ağa 1312 [1894-95]'de öldü. Abdülmecid Efendizade Mehmed Şükrü Efendi'nin oğlu Mecid Şükrü Bey diş tabibidir. Hacı İsmail Ağazade Hacı Mehmed Tevfik Efendi de bir oğluyla birlikte bakkaldı.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- eşrâf: ileri gelenler
- mahdûm: oğul
- sipâhi ocağı: sipahi (atlı asker) teşkilatı
- nizâmiyye: yeni usule göre düzenlenen düzenli ordu
- süvârî zâbiti: atlı birlik subayı
- ihdâs: yeni kurma
- ba'de'l-Hâc: hacca gittikten sonra, hacı olduktan sonra
- meclis-i idâre a'zâsı: idare meclisi üyesi
- a'yân-ı memleket: yörenin ileri gelenleri
- şu'arâ: şairler
- mahkeme a'zâsı: mahkeme üyesi
Süvari Subayı ve Savaş
Ahmed Ağa'nın askerlik kaydı, Osmanlı ordusunun süvari alanındaki yeniden kuruluşuyla birlikte okunmalıdır. Kaynağa göre kapıkulu süvarileri lağvedilmiş, bunların yerine yeni süvari alayları kurulmuş, bu alaylar önce İstanbul'da, daha sonra İstanbul dışında da oluşturulmuştur. Metinde geçen "sipahi ocağı"nın Amasya'da nasıl yeniden açıldığına dair bakılan kaynaklarda bir kayıt bulunamadı. Ahmed Ağa'nın 1248 [1832-33] yılında yüzbaşı olarak katıldığı savaşın adı da verilmez. Aynı yıl 1832-1833'e rastladığı ve Asâkir-i Mansûre'nin 1831-1833 arasında Mısır askerlerine karşı savaştığı göz önüne alınırsa bunun o savaş olması akla yatkındır; ama bu bir çıkarımdır, metin savaşı belirtmez.
Hindî Ahmed Paşa
Soy zincirinin başındaki Hindî Ahmed Paşa hakkında Hüsameddin dışında bilgiye rastlanmadı; aramada Amasya'yla ilişkili başka Ahmed Paşalar çıktı, ancak bunların bu kişiyle bağlantısı kurulamadı. Küpceğiz Mahallesi'nde dört kuşak boyunca hacı ve ağa unvanlı kişilerin anılması, ailenin mahallede uzun süre tanınmış bir yerinin olduğunu gösterir. İkinci paragrafta oğulları ve torunları arasında mahkeme üyesi, şair, sipahi, diş tabibi, bakkal gibi çeşitli meslekler sayılır. 1308 ve 1312 yıllarına kadar uzanan bu liste, maddenin yazıldığı dönemdeki canlı kuşakları da içerir.
Başka Kaynaklarda
Ahmed Ağa'ya ve ailesine dair Hüsameddin dışında bir kayda rastlanmadı. İdare meclisi için Ahmed Ağa-Türedîzâde maddesindeki nota bakılabilir.
Kaynakça
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 229–229. amasya.bel.tr