Kırımlıdır. Es-Seyyid Hasan bin Ali oğludur. Kırım’da tahsîl-i ulûm edib 1188’de Amasya’ya hicret ve bir müddet neşr-i ma’ârife himmet etdi. Sonra Mîrâhûr köyüne imâm olup orada bir müddet oturdu. 1212’de terk-i imâmet edib şehre geldi. [714] Va’z ü tezkîr eylemiş olup 1218’de kitaplarını Osmân Fâik Efendi kütübhanesine vakf ve 1225’de vefât etdi. Ulemâdan, vâ’iz, müttakî bir zât idi. Oğlu es-Seyyid el-Hâc Mustafa Efendi’ye ve evlâdına “Tatar İmâmoğulları” dendi. Ahfadından Arpacı Seyyid Ahmed Ağazâde Mustafa Yahyâ Efendi pek yüksek mühendislerdendir.
Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL
Ahmed Efendi-Tatar İmâm es-Seyyid
Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 221–222 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU
Özgün Metin
Araştırma Makalemiz
Editör: Mevlüt Erdem Öztürk
Günümüz Türkçesiyle
Kırımlıdır. Seyyid Hasan'ın, onun da Ali'nin oğludur. Kırım'da ilim öğrenip 1188'de [1774-75] Amasya'ya göç etti ve bir süre ilmin yayılması için çalıştı. Sonra Mirahor köyüne imam olup orada bir süre oturdu. 1212'de [1797-98] imamlığı bırakıp şehre geldi. Vaaz ve öğüt verdi; 1218'de [1803-04] kitaplarını Osman Faik Efendi Kütüphanesi'ne vakfetti ve 1225'te [1810] öldü. Âlimlerden, vaiz ve takvalı bir zattı. Oğlu Seyyid Hacı Mustafa Efendi'ye ve çocuklarına "Tatar İmamoğulları" denildi. Torunlarından Arpacı Seyyid Ahmed Ağazâde Mustafa Yahya Efendi çok yüksek mühendislerdendir.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- tahsîl-i ulûm: ilim öğrenme
- hicret: yurdundan göç etme
- neşr-i ma'ârif: bilgiyi yayma
- terk-i imâmet: imamlığı bırakma
- va'z ü tezkîr: vaaz ve öğüt verme
- vakf: bir mal ya da kitabı kalıcı olarak hayra bağışlama
- müttakî: Allah'tan sakınan, takvalı
- ahfâd: torunlar, sonraki kuşaklar
Kırım'dan Gelen Âlim
Hüsameddin bu zatın Kırım'dan 1188'de Amasya'ya geldiğini bildirir. Kırım'ın o yıllardaki siyasi durumu ve göçün Amasya'ya yönelişinin sebebi maddede belirtilmemiştir; arama yapılan kaynaklarda Amasya'daki bu göçe ve Mirahor köyüne dair doğrulanabilir bilgi bulunamadı. Bu yüzden zatın göç nedenleri hakkında yorum yapılmaz.
Madde, göçmen bir âlimin yeni bir yerde nasıl bir yol izlediğini kısaca gösterir: önce ilmi yaymak, sonra köyde imamlık, sonra şehre dönüp vaaz vermek. Kitaplarını bir kütüphaneye vakfetmesi, Osman Faik Efendi Kütüphanesi'nin o yıllarda bağış aldığını da gösterir; bu kütüphane hakkında ayrıca doğrulanabilir bir bilgi bulunamadı. Ailenin devamı "Tatar İmamoğulları" adıyla anılmış, bir torunu mühendis olmuştur. Hüsameddin bu torunun adını uzun uzun verir, ama mühendisliğine dair başka bilgi yoktur. Başka kaynaklarda bu kişiye dair bilgiye rastlanmadı.
Kaynakça
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 221–222. amasya.bel.tr