Amasyalıdır. Üsküdar’da Selamî Ali Efendi tekkesi şeyhi iken 1216’da vefât eden İnepazarlı eş-Şeyh Mehmed Efendi bin Ahmed bin Resûl’ün mahdûmudur. Amasya’da doğdu. Sonra pederi İstanbul’da yerleşdikte vâlidesi ile beraber İstanbul’a gidip Selamî Ali Efendi dergâhında tahsîl-i ma’ârif ederek 1216 senesi şevvâlinde pederinin irtihâli üzerine Selamî Ali Efendi tekkesi şeyhi oldu.
Dokuz yıl kadar dergâh-ı mezkûrda icrâ-i meşîhat edib 1225 senesinde vefât etdi. Âlim, sâlih idi. Birâderi Selamî İsmâil Efendi yerine şeyh olup 1228’de vefât etdi. El-Hâc Ahmed Efendi-Mehmed Râşid Efendi, Selamî tekkesi şeyhi olup 1250 senesi recebinin on sekizinde vefâtı ile mahdûmu es-Seyyid Abdullah Efendi ve 1276 saferinin on sekizinde vefâtı ile Mahdûmu Ahmed Muhtar Efendi Selamî şeyhi oldu.
Günümüz Türkçesiyle
Amasyalıdır. Üsküdar'da Selâmî Ali Efendi tekkesi şeyhiyken 1216'da [1801-02] ölen İnepazarlı Şeyh Mehmed Efendi'nin oğludur; Mehmed Efendi, Ahmed oğlu, Resûl torunudur. Amasya'da doğdu. Babası sonradan İstanbul'a yerleşince annesiyle birlikte İstanbul'a gitti, Selâmî Ali Efendi dergâhında öğrenim gördü ve 1216 yılı şevvâlinde babasının ölümü üzerine Selâmî Ali Efendi tekkesinin şeyhi oldu.
Anılan dergâhta dokuz yıl kadar şeyhlik yapıp 1225'te [1810] öldü. Âlim ve dindar biriydi. Yerine kardeşi Selâmî İsmâil Efendi şeyh oldu ve 1228'de [1813] öldü. Hacı Ahmed Efendi-Mehmed Râşid Efendi Selâmî tekkesi şeyhi olup 1250 yılı recebinin on sekizinde [1834] ölünce oğlu Seyyid Abdullah Efendi, onun da 1276 yılı saferinin on sekizinde [1859-60] ölmesiyle oğlu Ahmed Muhtar Efendi Selâmî şeyhi oldu.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- mahdûm: oğul
- pederi, vâlidesi: babası, annesi
- tahsîl-i ma'ârif: öğrenim görme
- irtihâl: ölüm
- dergâh-ı mezkûr: adı geçen tekke
- icrâ-i meşîhat: şeyhlik görevini yürütme
Selâmî Tekkesi ve Şeyhleri
Madde, Amasya kökenli bir ailenin İstanbul'da bir Celvetî tekkesinin başına geçmesini anlatır. Selâmî Ali Efendi (ö. 1691), Celvetiyye tarikatının Selâmiyye kolunu kuran şeyhtir ve Üsküdar'da üç tekke yaptırmıştır. Hüsameddin'in sözünü ettiği tekke, ansiklopedi bilgisine göre Selâmsız semtindeki Selâmi Ali mahallesinde bulunan ve vakfiyesi 1681'de tescil edilen tekkedir. Bu tekkenin şeyhleri arasında Hâfız Mehmed Efendi (ö. 1216/1801) ile Mehmed Râşid Efendi (ö. 1834) sayılır; ardından Râşid Efendi'nin oğlu Abdullah Efendi (ö. 1858) ve torunu Ahmed Muhtar Efendi (ö. 1888) postnişin olmuştur.
Bu sıralama Hüsameddin'in verdiği zincirle büyük ölçüde örtüşür: 1216'daki ölüm, Mehmed Râşid Efendi'nin 1250'deki (1834) ölümü ve Ahmed Muhtar Efendi'nin sonradan şeyh olması aynıdır. Ayrılan nokta Abdullah Efendi'nin ölüm tarihidir; Hüsameddin 1276 [1859-60] derken ansiklopedi 1858 verir. Ansiklopedide ayrıca Râşid Efendi'nin 1812'de şeyh olmasıyla tekkenin Celvetiyye'nin Hâşimiyye koluna geçtiği belirtilir. Ansiklopedi, 1216'da ölen şeyhin adını "Hâfız Mehmed Efendi" diye verir ve İnepazarlı nisbesini anmaz; iki adın aynı kişiye ait olduğu bu nedenle açıkça yazılı değildir, fakat tarihlerin birliği bunu güçlü biçimde düşündürür.
Tekkenin kendisi bugün kalmamıştır. Mahalleye adını veren cami-tekke yapısı tamamen ortadan kalkmış, yalnızca hazirenin bir bölümü günümüze ulaşmıştır; haziredeki en dikkat çekici kabir Köstendilli Ali Alâeddin Efendi'ninkidir. Maddede adı geçen Hacı Ahmed Efendi-Mehmed Râşid Efendi'nin Amasya ile bağlantısına dair başka kaynaklarda bilgiye rastlanmadı.
Kaynakça
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 222–222. amasya.bel.tr