Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL
Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 222 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU
Merzifonludur. Ulemâdan el-Hâc Ebûbekir Efendi bin eş-Şeyh Ahmed Efendi’nin mahdûmudur. Amasya’da Çelebizâde el-Hâc Hüseyin, el-Hâc Evliya Halîl, Ürgüblü el-Hâc Ahmed Efendilerden ikmâl-i tahsîl edib mücâz ve Merzifon’da ders-i âm-ı meşhûr oldu.
Fazîlet-i ilmiyye ve ahlâkiyyesine binâ’en mükerreren Merzifon müftüsü olup 1228 senesi evâ’ilinde vefât etdi. Meşâhîr-i ulemâdan fâzıl, fakîh, kâmil, sâlih, vecîh bir zât idi. Nurizâde Koca Müftü el-Hâc Ahmed Efendi akrânından idi.
Merzifonludur. Âlimlerden Hacı Ebubekir Efendi'nin oğludur; Ebubekir Efendi de Şeyh Ahmed Efendi'nin oğludur. Amasya'da Çelebizâde Hacı Hüseyin, Hacı Evliya Halil ve Ürgüplü Hacı Ahmed Efendilerden öğrenimini tamamlayıp icazet aldı ve Merzifon'da ünlü bir ders-i âm oldu.
İlmî ve ahlakî üstünlüğü nedeniyle birçok kez Merzifon müftüsü oldu ve 1228 [1813] yılının başlarında öldü. Ünlü âlimlerden; fazıl, fakih, olgun, dindar ve saygın bir zattı. Nurizâde Koca Müftü Hacı Ahmed Efendi yaşıtlarındandı.
Madde, Amasya'nın çevre ilçelere âlim yetiştiren bir ilim merkezi olduğunu gösteren bir örnektir. Merzifonlu Ahmed Efendi, öğrenimini Amasya'da üç hocadan görmüş, sonra memleketine dönüp orada ders vermiş ve müftülük yapmıştır. Hocalarından Hacı Evliya Halil Efendi ve Ürgüplü Hacı Ahmed Efendi, 722 ve 726 numaralı maddelerde de öğretmen olarak anılır. Çelebizâde Hacı Hüseyin Efendi'nin 726 numaralı maddedeki Hacı Hüseyin Efendi ile aynı kişi olup olmadığı belirtilmemiştir.
Amasya'daki müderrisleri konu alan yeni bir akademik çalışma, kentte kırktan fazla medrese bulunduğunu bildirir. Merzifon müftülüğü ve Nurizâde Koca Müftü Hacı Ahmed Efendi hakkında yapılan aramalarda doğrulanabilir bir kaynak bulunamadı; bilgi yalnızca bu maddeye dayanmaktadır. Başka kaynaklarda bu kişiye dair bilgiye rastlanmadı.