Köprülüdür. İbrâhim oğlu olup Amasya’da mukaddimât-ı ulûmu Suruklu el-Hâc Hâfız Ali Efendi’den görüp bir mes’eleden dolayı Amasya’dan tağayyüb ederek Hâdim’e gitdi. Orada Hâdimîzâde Şehîd Ahmed Efendi’den ikmâl-i tahsîl edib avdetle Köprü’de ders-i âm ve Taceddîn Paşa müderrisi [717] oldu. 1231’de kırk yaşında vefât etdi. Fâzıl, ulûm-ı Arâbiyyede kâmil bir zât idi.
Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL
Ahmed Efendi-Müderris
Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 223 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU
Özgün Metin
Araştırma Makalemiz
Editör: Mevlüt Erdem Öztürk
Günümüz Türkçesiyle
Köprülüdür. İbrâhim oğludur. Amasya'da temel ilimleri Suruklu Hacı Hâfız Ali Efendi'den öğrendi; bir mesele yüzünden Amasya'dan ayrılıp Hâdim'e gitti. Orada Hâdimîzâde Şehit Ahmed Efendi'den öğrenimini tamamladı, geri dönüp Köprü'de genel dersler verdi ve Taceddin Paşa müderrisi oldu. 1231'de [1815-16] kırk yaşında öldü. Faziletli ve Arap dili ilimlerinde olgun bir kişiydi.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- mukaddimât-ı ulûm: temel ilimler, ilk basamak dersler
- mes'ele: bir konu, tartışma
- tağayyüb: bulunduğu yerden ayrılıp gitme
- ikmâl-i tahsîl: öğrenimi tamamlama
- avdet: geri dönüş
- ders-i âm: halka açık ders veren, icazetli müderris
- fâzıl: faziletli, bilgili
- ulûm-ı Arâbiyye: Arapça dil ilimleri (sarf, nahiv gibi)
Hocadan Hocaya Giden Bir Müderris
Madde, 19. yüzyılın başında bir genç âlimin öğrenim yolunu gösterir: önce yerel bir hocadan temel dersler, ardından bir "mesele" yüzünden kentten ayrılma, başka bir yerde bir hocadan icazetini tamamlama ve memlekete dönüp bir medresede göreve başlama. Hüsameddin meselenin ne olduğunu yazmaz. Suruklu Hacı Ali Efendi, 733 ve 738 numaralı maddelerde de Amasya'da ders veren ve icazet veren bir hoca olarak anılır; böylece birbirinden ayrı görünen yaşam öyküleri aynı ilim çevresinde buluşur.
Köprü'nün hangi Köprü olduğu, Hâdim'in yeri ve Taceddin Paşa medresesi hakkında Hüsameddin dışında doğrulanabilir bir kaynak bulunamadı. Hâdimîzâde Ahmed Efendi'nin "şehit" diye anılmasının nedeni de maddede açıklanmaz. Başka kaynaklarda bu kişiye dair bilgiye rastlanmadı.
Kaynakça
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 223–223. amasya.bel.tr