AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

Ahmed Rûmî-Mevlânâ Şemseddîn

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 119 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU

Özgün Metin

Rum köylü Süleyman bin Ali oğludur. Amasya ulemâsından tahsîl-i ulûm ederek ders-i âm oldu. 834’de “’Umdetü’l-ulemâ” görüldü. 840 hudûdunda vefât etdi. Ekâbir-i ulemâdan idi.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Rum köylü Süleyman bin Ali'nin oğludur. Amasya âlimlerinden ilim öğrenerek dersiâm oldu. 834 [1430-31] yılında "Umdetü'l-ulemâ" olarak görülür. 840 [1436-37] yılı dolaylarında öldü. Büyük âlimlerdendi.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • tahsîl-i ulûm: ilim öğrenme
  • ders-i âm: camide halka açık ders vermeye yetkili âlim, dersiâm
  • 'Umdetü'l-ulemâ: "âlimlerin dayanağı"; belgelerde önde gelen âlimlere verilen bir övgü unvanı
  • hudûdunda: dolaylarında
  • ekâbir-i ulemâ: büyük âlimler

Kısa Bir Kayıt Üzerine

Mevlânâ Şemseddîn Ahmed Rûmî hakkında Hüsameddin'in bu birkaç satırından başka bilgiye rastlanmadı. Maddedeki "834'te 'Umdetü'l-ulemâ' görüldü" ifadesi, Hüsameddin'in bu kişiyi 834 tarihli bir belgede, büyük ihtimalle bir vakfiye ya da sicil kaydında, bu unvanla geçerken gördüğünü düşündürür. Bu okuma doğruysa, kişinin o tarihte o sıfatla hayatta olduğu bellidir, ama bu itibara ne zaman eriştiği bilinmemektedir.

Metindeki "Rum köylü" ifadesi de açık değildir. Bu söz, babasının "Rum" adlı ya da Rum ahalili bir köyden geldiğini anlatıyor olabileceği gibi, "Rûmî" nisbesini açıklamaya yönelik bir not da olabilir. Amasya'nın o dönemde Tokat, Sivas, Çorum ve Osmancık'ı içine alan "Rum vilâyeti"nin merkezi olduğu da hatırlanmalıdır. Kişinin hangi köyden geldiğini belirlemek için başka bir kayda ulaşılamadı.

Amasya, eski kitaplarda "Kubbetü'l-ulemâ", yani âlimlerin toplandığı yer diye anılır. Ahmed Rûmî'nin, Hüsameddin'in kaydına göre bir köyden gelen babanın oğlu olarak Amasya âlimlerinden okuyup şehrin büyük âlimleri arasında sayılması, XV. yüzyılın ilk yarısında şehrin medrese çevresinin taşradan gelen yetenekli öğrencilere açık olduğunu gösteren küçük bir örnektir.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 119–119. amasya.bel.tr

Akademik çalışmalar

6. Cilt içindekiler