AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

Ahmed Sa’î Efendi-Saatçızâde

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 188 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU

Özgün Metin

Amasya’da Sultân Bâyezîd muvakkit-hânesinde saatçı olan Mehmed Çelebi bin Derviş mahdûmudur. Amasya ulemâsından tahsîl-i ilm ü marifet edib şiir ve inşâsı ile iştihâr ederek divân kâtibi oldu. Hayli müddet bu kitâbetde müstahdem olup a’yân sırasına girdi. 1122’de vefât etdi. Asâr-ı şi’riyyesinden elde edinilen birkaç gazel ve kıt’ası yandı. Pederi muvâkkitdi.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Amasya'da Sultan Bayezid Camii'nin vakit odasında (muvakkithane) saatçılık yapan Derviş'in oğlu Mehmed Çelebi'dir. Amasya âlimlerinden ilim ve bilgi öğrenerek şiiri ve yazı sanatıyla ün kazandı ve divan katibi oldu. Epeyce bir süre bu katiplik görevinde çalıştı, ardından ileri gelenler (âyân) arasına girdi. 1122'de [1710-11] vefat etti. Şiirlerinden elde edilen birkaç gazel ve kıta yanıp yok oldu. Babası da vakit tespit eden muvakkitti.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • muvakkit-hâne: camilerde namaz vakitlerini hesaplayan ve saat işlerine bakan kişinin çalıştığı oda
  • muvakkit: vakit hesaplayıcı, saatçi
  • mahdûm: oğul
  • ulemâ: âlimler
  • divân kâtibi: devlet divanında yazışmaları tutan görevli
  • a'yân: şehrin ileri gelenleri
  • asâr-ı şi'riyye: şiir eserleri
  • gazel, kıt'a: divan şiirinde iki ayrı nazım biçimi; gazel beyitlerden oluşan aşk ve tasavvuf temalı şiir, kıta ise kısa, genellikle bir düşünceyi dile getiren parçadır

Mehmed Çelebi Hakkında

Madde, kitaptaki biyografilerin en kısalarından biridir ve Mehmed Çelebi'nin yaşamını üç basamakta anlatır. Önce babasının mesleği olan vakit tutuculuğa, yani muvakkitliğe bağlı bir ailede yetişmiştir. Sonra medrese çevresinde öğrenim görmüş, şiir ve kalem gücüyle tanınmış, divan katipliğine ulaşmıştır. En sonunda uzun yıllar sürdürdüğü bu görev sayesinde şehrin ileri gelenleri arasına girmiştir. Hüsameddin, vefat yılını 1122 olarak verir.

Maddenin dikkat çeken yanı, şairin eserlerinin yok olduğunu belirtmesidir. Metne göre elde edilen birkaç gazel ve kıta yanmıştır. Cümle hangi yangını ya da hangi derlemeyi kastettiğini söylemez; Mehmed Çelebi'nin şiirinden bugüne örnek ulaşmadığı için bu şairi değerlendirmek mümkün olmamaktadır.

Mehmed Çelebi'ye ve "Saatçızâde" lakabına dair başka kaynaklarda bilgiye rastlanmadı.

Kaynakça

  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 188–188. amasya.bel.tr

6. Cilt içindekiler