Köprülüdür. Köprü ulemâsından Hüsameddîn Efendi’nin mahdûmudur. Pederinden ve Amasya’da Dâmâd Osmân ve el-Hâc İlyas Efendilerden tahsîl-i ulûm edib mücâz ve Köprü’de ders-i âm oldu.
1114’de Köprü’de dersiye meşrûtası olan Murâd Bey malikânesi uhdesine tevcih ve bu sûretle terfîh edildi. Tedrîs-i ulûma hasr-ı himmet, halka va’z ü nasihat ederek 1129 senesi zilhiccesinin yirmi üçünde vefât etdi. Meşâhîr-i ulemâdan bir zât idi.
Diğer Hâfız Ahmed Efendi de ulemâdan bir ders-i âm olup [610] 1112’de Amasya’da Yörgüç Paşa Câmii şerîfinde imâm oldu. 1130 senesi evâilinde vefât etdi.
Günümüz Türkçesiyle
Köprülüdür. Köprü âlimlerinden Hüsameddin Efendi'nin oğludur. Babasından, ayrıca Amasya'da Damad Osman ve Hacı İlyas Efendilerden ilim öğrenip icazet aldı ve Köprü'de halka açık ders verdi.
1114'te [1702-03] Köprü'de ders vermek şartına bağlı Murad Bey malikânesi kendisine verildi ve böylece geçimi rahatladı. Kendini ilim öğretmeye adayıp halka vaaz ve öğüt verdi; 1129 yılı zilhiccesinin yirmi üçünde [1717] vefat etti. Tanınmış âlimlerden biriydi.
Bir diğer Hâfız Ahmed Efendi de âlimlerden, halka açık ders veren biriydi; 1112'de [1700-01] Amasya'da Yörgüç Paşa Camii'nde imam oldu. 1130'un başlarında [1717-18] vefat etti.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- tahsîl-i ulûm: ilim öğrenme
- mücâz: icazet almış, ders verme izni olan
- ders-i âm: halka açık ders veren âlim
- dersiye meşrûtası: bir gelirin, ders verme şartıyla verilmesi
- malikâne: ömür boyu kiraya verilen devlet geliri
- uhde: sorumluluk, tasarruf
- terfîh: refaha kavuşma
- hasr-ı himmet: bütün gayretini bir işe verme
- va'z ü nasihat: öğüt ve vaaz
- meşâhîr-i ulemâ: tanınmış âlimler
Köprü ve Murad Bey Malikânesi
Maddede adı geçen Köprü, bugünkü Vezirköprü'ye karşılık gelir. Ahmed Efendi ilk eğitimini babasından, yani Köprü'de almış; öğrenimini Amasya'da iki hocanın yanında tamamlayıp Köprü'ye dönmüştür.
Hüsameddin'in "dersiye meşrûtası olan Murad Bey malikânesi" ifadesi, malikâne gelirinin ders vermek şartıyla bağlandığını anlatır. Başka bir deyişle, devlet geliri bir ilim görevlisine geçim kaynağı olarak verilmiştir. Bu uygulamanın ayrıntılarını ve Murad Bey'in kim olduğunu gösteren bir kaynak bulunamadı.
Yörgüç Paşa Camii
İkinci Ahmed Efendi'nin imamlık yaptığı Yörgüç Paşa Camii, Amasya'da Yeşilırmak kıyısındadır. Kapısı üzerindeki kitabeye göre Atabeg Yörgüç Paşa tarafından 834'te (1430) yaptırılmıştır. Cami, tabhâneli (zâviyeli) yapılar grubuna girer; son cemaat yeri yoktur. Doğusundaki kapalı bölümün, günümüze ulaşmayan medresenin dershanesi olduğu düşünülür. Batısında Yörgüç Paşa ve ailesine ait dört mermer sandukanın bulunduğu türbe yer alır. Yeşilırmak taşkınlarından zarar gördüğü için içi tamamen yenilenmiştir ve özgün minaresi yoktur; ahşap bir minaresi bulunur. TDV İslâm Ansiklopedisi'nin bibliyografyasında Hüsameddin'in kitabı kaynaklar arasında gösterilir.
Hâfız Ahmed Efendi'ye ve Hüsâmzâde Ahmed Efendi'ye dair başka kaynaklarda bilgiye rastlanmadı.
Kaynakça