Lâdiklidir. Amasya fuzalâsından Pîrîzâde Hüseyin Efendi’den ikmâl-i tahsîl edib Lâdik’e avdetle ders-i âm oldu. Meziyet-i ilmiyyesi zâhir olduğundan orada Hızır Paşa Medresesi müderrisi, es-Seyyid Kurd Mehmed Efendi’nin 1099’da vefâtı üzerine Hızır Paşa müderrisi oldu.
Orada tedrîs-ı ulûm ederek iştihâr edib 1119’da Itâkî Yûsuf Efendi’nin vefâtıyla Lâdik Müderrisi ve Sarı Bey tekkesi [604] şeyhi oldu dört yıl iftâ ve ibâdetle iştigâl edib 1123 senesi şevvâlinin on ikisinde vefât etdi. Halvetîye meşâyihinden ve meşâhîr-i ulemâdan fakîh, müttakî bir zât idi.
Günümüz Türkçesiyle
Ladiklidir. Amasya âlimlerinden Pîrîzâde Hüseyin Efendi'den öğrenimini tamamlayıp Ladik'e dönerek halka açık ders verdi. İlim yönündeki üstünlüğü ortaya çıktığından, oradaki Hızır Paşa Medresesi müderrisi Seyyid Kürd Mehmed Efendi'nin 1099'da [1687-88] ölümü üzerine Hızır Paşa müderrisi oldu.
Orada ilim öğreterek ün kazandı. 1119'da [1707-08] Itâkî Yusuf Efendi'nin ölümüyle Ladik müderrisi ve Sarı Bey Tekkesi şeyhi oldu. Dört yıl fetva vermek ve ibadetle uğraştıktan sonra 1123 yılı şevval ayının on ikisinde [1711] vefat etti. Halvetî şeyhlerinden ve tanınmış âlimlerden, fıkıh bilen, takvâ sahibi bir kişiydi.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- ders-i âm: halka açık ders veren âlim
- müderris: medrese hocası
- tedrîs-i ulûm: ilim okutma
- iftâ: fetva verme, dinî sorulara cevap verme
- Halvetîye meşâyihi: Halvetî tarikatının şeyhleri
- fakîh: İslam hukukunu bilen kişi
- müttakî: Allah'a karşı sorumluluğunun bilincinde, günahtan sakınan kişi
- meşâhîr-i ulemâ: tanınmış âlimler
Hızır Paşa Medresesi ve Vakfı
Kitabın bu maddesinde adı geçen Hızır Paşa, Amasya'nın kuruluş dönemi yapı sahiplerinden biridir. Amasya'daki Mehmed Paşa Külliyesi'ni yaptıran Hızır Paşazâde Mehmed Paşa onun oğludur; Mehmed Paşa II. Bayezid'in veziri ve şehzade Ahmed'in lalası olarak tanınır ve 1495'te ölmüştür. Külliyenin türbesinde Mehmed Paşa'nın mezarının yanında ilk mezar babası Hızır Paşa'ya, üçüncüsü ise Halvetî şeyhi Habib Karamânî'ye aittir.
Müderrisin görev yaptığı Hızır Paşa Medresesi'nin Ladik'teki yeri ve vakıf gelirleri hakkında kimi kaynaklarda Hızır Paşa'nın vakfettiği arazilerin Ladik'te de bulunduğu geçer; bu bilgi doğrulanamadı. Sarı Bey Tekkesi'ne ve Ahmed Efendi'nin kendisine ilişkin başka kaynaklarda bilgiye rastlanmadı.
Dikkat Çeken Noktalar
Ahmed Efendi'nin hayatı düz bir ilim çizgisi izler. Amasya'da öğrenim görmüş, doğduğu Ladik'e dönmüş, önce medrese müderrisliğine, sonra tekke şeyhliği ile müderrisliği birlikte yürütmeye geçmiştir. Hüsameddin ölümünü yıl ile birlikte ay ve gün vererek kaydeder.
Kaynakça