Amasyalıdır. Sivas Emîri iken 781’de Kadı Burhân elinde maktûl olan Kılıçarslan-ı Selçukîzâde Mes’ûd Şah’ın mahdûmudur. Ceddînin katlinde pederi kaçıp Amasya emîr-i kebîri Hacı Şadgeldi Padişâha ilticâ etdi. Kutlu Beyzâde Süleyman Bey’e dâmâd oldu.
Aslan Bey Amasya’da doğdu. Çelebi Sultân Mehmed Hân zamanında Gelkirâs nahiyesinde ağır za’âmetle taltîf edildi. Bir müddet Amasya’da oturdu. 846’da Şehzâde Alâeddîn Bey vak’asında Amasya’dan kaldırıldı. Ba’dehû vefât etdi. Mahdûmları Süleyman, Abdullatîf Beylerdir. Süleyman Bey “Sülümân Bey” demekle meşhûr olup Sivas’da ve Latîfşâh da Tokat’da ikâme edildi. Bunların evlâdı vardır. Latîfşâh’ın sonradan Gümüşhâne taraflarına gönderildiği mervîdir.
Günümüz Türkçesiyle
Amasyalıdır. Sivas emiri iken 781'de [1379-80] Kadı Burhân'ın elinde öldürülen Selçuklu soylu Kılıçarslan'ın oğlu Mes'ûd Şah'ın oğludur. Dedesinin öldürülmesi üzerine babası kaçıp Amasya'nın büyük emiri Hacı Şadgeldi Padişah'a sığındı. Kutlu Beyzâde Süleyman Bey'e damat oldu.
Aslan Bey Amasya'da doğdu. Çelebi Sultan Mehmed Han zamanında Gelkirâs nahiyesinde büyük bir zeametle ödüllendirildi. Bir süre Amasya'da oturdu. 846'da [1442-43] Şehzade Alâeddîn Bey olayında Amasya'dan uzaklaştırıldı. Sonra öldü. Oğulları Süleyman ve Abdullatîf Beylerdir. Süleyman Bey "Sülümân Bey" diye ünlü olup Sivas'ta, Latîfşâh ise Tokat'ta yerleştirildi. Bunların soyu vardır. Latîfşâh'ın sonradan Gümüşhane taraflarına gönderildiği rivayet edilir.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- maktûl: öldürülmüş
- ced: dede
- ilticâ: sığınma
- dâmâd: damat
- za'âmet: büyük tımar, zeamet
- taltîf: ödüllendirme, gönül alma
- kaldırılmak: bir yerden uzaklaştırılmak, sürülmek
- ikâme: yerleştirme
- mervî: rivayet edilen
Kılıçarslan'ın Ölümü
Maddedeki Kılıçarslan, Anadolu Selçuklu hanedanının Amasya'da yaşayan bir mensubudur; Sivas emiri olarak Kadı Burhâneddin'in elinde ölmüştür. Kimi kaynaklar bu olayı 14 Zilkade 782 [9 Şubat 1381] tarihinde gösterir; Hüsameddin ise 781 der. Aradaki bir yıllık fark, Hüsameddin'in verdiği yılda küçük bir kayma olabileceğini düşündürür. Kılıçarslan'ın Altunbaş'ın torunu olduğu da kaynaklarda anılır. Kadı Burhâneddin'in Kılıçarslan'ın kendisine suikast hazırladığını öğrenerek onu öldürdüğü yazılır. Hüsameddin'e göre oğlu Mes'ûd Şah, babasının öldürülmesinden sonra Amasya'ya, Hacı Şadgeldi'ye sığınmıştır; Şadgeldi ise kendisi de bir süre sonra, 1381 sonbaharında Kadı Burhâneddin'in elinde ölmüştür.
Soy zinciri, önceki maddede (Âzer Çelebi) anılan Kılıçarslan Şah ile aynı hanedana ve büyük olasılıkla aynı kişiye çıkar. Orada Mes'ûd Bey, Kılıçarslan Şah'ın oğlu olarak gösterilir; bu maddedeki Mes'ûd Şah da aynı kişi olabilir. Bu bir çıkarımdır, metin açıkça söylemez.
Şehzade Alâeddîn Olayı
Arslan Bey'in 846'da [1442-43] uzaklaştırıldığı "Şehzade Alâeddîn Bey vak'ası", II. Murad'ın oğlu Şehzade Alâaddin Ali Çelebi ile ilgilidir. Şehzade 1440'ta, on beş yaşında Amasya sancakbeyi olmuş, Karamanoğulları'na karşı yapılan 1443 seferine babasıyla katılmış, dönüşte Bursa yakınlarında attan düşerek ölmüştür. Arslan Bey'in neden bu olayla Amasya'dan çıkarıldığı kaynakta belirtilmiyor; şehzadenin ölümünün Amasya'daki yönetim dengelerini değiştirdiği düşünülebilir, ancak bu bir tahmindir.
Arslan Bey'in oğulları Süleyman ve Abdullatîf (Latîfşâh) için Hüsameddin dışında bir kayda rastlanmadı. Gelkirâs nahiyesinin bugünkü yeri de doğrulanamadı.
Kaynakça
Birincil kaynaklar
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 16–16. amasya.bel.tr
Akademik çalışmalar
Diğer kaynaklar