AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

Argunşâh-Emîr Nizâmeddîn

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 17 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU

Özgün Metin

Amasyalıdır. Birinci Sultân Mes’ûd-ı Selçûkî şehzâdesi Emîr Nâsıreddîn Şâhenşâhın mahdûmudur. Sultân Kılıçarslan ibn-i Sultân Mes’ûd’un şehzâdesi olduğu da mervîdir. Amasya [21] vâlisi Şehzâde Sultân Gıyâseddîn Mehmed Şâh’ın 580’de vefâtına binâen Amasya vâlisi oldu. Ba’dehû ammizâdesi, yâhud birâderi olan Konya Hükümdârı Sultân Rükneddîn Süleyman Şâh tarafından 594’de azledilip şehzâdegân muhârebeleri esnâsında vefât etdi. Mahdûmu Selçuk Şâh’tır.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Amasyalıdır. Birinci Selçuklu Sultanı Mesud'un şehzadesi Emir Nasıreddin Şahinşah'ın oğludur. Sultan Kılıçarslan bin Sultan Mesud'un şehzadesi olduğu da rivayet edilir. Amasya valisi Şehzade Sultan Gıyaseddin Mehmed Şah'ın 580'deki [1184-85] ölümü üzerine Amasya valisi oldu. Sonra amcazadesi ya da kardeşi olan Konya Hükümdarı Sultan Rükneddin Süleyman Şah tarafından 594'te [1197-98] görevden alındı ve şehzadeler arasındaki savaşlar sırasında öldü. Oğlu Selçuk Şah'tır.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • mahdûm: oğul
  • mervî: rivayet edilen, anlatılan
  • ammizâde: amca oğlu
  • azl: görevden alma
  • şehzâdegân muhârebeleri: hanedan üyeleri arasındaki taht savaşları

Hüsameddin'in Kaydı ve Öteki Kaynaklar

Madde, Hüsameddin'in kimliği konusunda kesin konuşmadığı bir kayıttır. Argunşah'ı önce Sultan Mesud'un torunu olarak anar, ardından Kılıçarslan'ın oğlu olduğu rivayetini ekler. Selçuklu tarihine ilişkin çalışmalarda ikinci görüş öne çıkar: II. Kılıçarslan, ülkesini 1185-86 dolaylarında oğulları arasında paylaştırmış, Amasya Nizameddin Argunşah'ın payına düşmüştür. Metindeki "Nizâmeddîn" lakabı bu kayıtla örtüşür. Bu durumda Hüsameddin'in "Sultan Mesud'un şehzadesi Şahinşah'ın oğlu" bilgisi ile Kılıçarslan'ın oğlu olduğu rivayeti birbirinden ayrı tutulmalıdır; ikincisi kaynaklarla uyuşmaktadır.

Amasya'nın elden çıkış tarihi de kaynaklarda farklı verilir. Hüsameddin 594'ü (1197-98) anar; bazı çalışmalar Argunşah'ın Amasya'daki yönetiminin 1193'e kadar sürdüğünü, bazıları ise Rükneddin Süleyman Şah'ın saltanatının başında Niksar ve Amasya'yı kardeşlerinden aldığını yazar. Niksar'ın alınışına ilişkin bir kitabe 594 tarihini taşır; Hüsameddin'in tarihi bu olayla karışmış olabilir, ancak bu bir çıkarımdır.

Hüsameddin'in andığı Gıyaseddin Mehmed Şah ile Argunşah arasındaki halefiyeti ve 580 tarihini doğrulayan başka bir kayıt bulunamadı. Oğlu Selçuk Şah hakkında da başka kaynaklarda bilgiye rastlanmadı.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

Akademik çalışmalar

6. Cilt içindekiler