AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

Arslan Bey-Seydîzâde

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 16 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU

Özgün Metin

Köprülüdür. Taşânoğullarından Seydî Ahmed Beyzâde Ali Bey’in oğludur. Pederinin vefâtında “ber-vech-i ocaklık” Taşan dağı mâlikânesi uhdesine tevcîh edildi. 1128 sâlinden sonra vefât etdi. Gâyet zâbıt, müdebbir, zî-nüfûz âdemdi. Taşan dağında bir tek eşkiyâ sekdirmezdi.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Köprülüdür. Taşanoğullarından Seydî Ahmed Beyzâde Ali Bey'in oğludur. Babasının ölümünde "ocaklık olarak" Taşan Dağı malikânesi ona verildi. 1128 [1715-16] yılından sonra öldü. Çok sağlam, tedbirli, sözü geçen bir adamdı. Taşan Dağı'nda bir tek eşkıyanın ayak oynatmasına izin vermezdi.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • ber-vech-i ocaklık: babadan oğula geçmek üzere, aile hakkı olarak
  • mâlikâne: devlet gelirinin ömür boyu belli bir kişiye bırakılması
  • uhde: sorumluluk, üzerine alma
  • tevcîh: görev ya da gelir verme
  • zâbıt: işi sağlam tutan
  • müdebbir: tedbirli, işin sonunu düşünen
  • zî-nüfûz: sözü geçen
  • sekdirmezdi: bir tek eşkıyaya ayak oynatma imkânı vermezdi (kelimenin tam karşılığı konusunda anlam kesin değildir)

Taşan Dağı ve Taşanoğulları

Taşan Dağı adını Taşan Bey'den alan dağlık bölgedir. Merzifon bu dağın güney yamaçlarında yer alır. Taşanoğulları Beyliği 1350'de kurulmuş, 1398'de sona ermiş, Vezirköprü, Havza ve Merzifon bölgesini elinde tutmuştur. Taşan Bey 1366'dan sonra bu dağda yerleşmiş, beylik ondan sonra oğulları Bali Ahmed, Ali, Hasan ve Şahin Beyler üzerinden devam etmiştir. 1393'te Yıldırım Bayezid, Kadı Burhâneddin'i Çorum'da yenip Amasya'yı aldığında Taşanoğulları gönüllü olarak Osmanlılara katılmıştır.

Metindeki Arslan Bey 18. yüzyılın başında, yani beyliğin sona ermesinden yaklaşık üç yüz yıl sonra yaşamıştır. Ailenin Taşan Dağı üzerindeki hakkı, Hüsameddin'in aktardığına göre babadan oğula geçen bir ocaklık olarak sürmektedir. Bu ailenin Taşan Bey'in soyuna nasıl bağlandığı kaynaklarda doğrulanamadı.

Köprü ve Köprülüler

Aynı bölgenin Köprü kasabası (Vezirköprü), Köprülü Mehmed Paşa'nın ve oğlu Fâzıl Ahmed Paşa'nın memleketidir; Fâzıl Ahmed Paşa 1635-36'da burada doğmuştur. Köprülü Mehmed Paşa da sadrazam olmadan önce bir süre Köprü kasabasında bulunmuştur. Seydî Ahmed Beyzâde Ali Bey ve oğlu Arslan Bey için Hüsameddin dışında bir kayda rastlanmadı.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 16–16. amasya.bel.tr

Akademik çalışmalar

Diğer kaynaklar

6. Cilt içindekiler