AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

Aydın Bey-Aydınoğlu

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 26 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU

Özgün Metin

Amasyalıdır. Züamâdan Hasan Bey bin Ali Bey Çelebi bin Aydın Bey’in oğludur. Bu da züamâdan olup 841’de pederinin vefâtıyla “Emîr Hasan Alânî” demekle meşhûr Saz mâlikânesi mutasarrıfı, ba’dehû Amasya alaybeyi olduğu halde Varna harbine gidip 848’de şehîden vefât etdi. Mahdûmları Ali, Hasan Beylerdir.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Amasyalıdır. Zeamet sahiplerinden Hasan Bey'dir; Aydın Bey'in oğlu Ali Bey Çelebi'nin oğludur. Bu da zeamet sahibi olup 841'de [1437-38] babasının ölümüyle "Emîr Hasan Alânî" diye ünlü Saz mülkünün sahibi oldu, sonra Amasya alaybeyi iken Varna savaşına gidip 848'de [1444-45] şehit olarak öldü. Oğulları Ali ve Hasan Beylerdir.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • züamâ: zeamet sahipleri; yıllık geliri yüksek tutulan, savaşta kendi atlı askerleriyle katılan sipahiler
  • alaybeyi: savaşta sancaktaki atlı askerlerin (alay) başındaki komutan
  • şehîden: şehit olarak
  • mutasarrıf: mülkün sahibi

Varna Savaşı ve Amasya Sipahileri

Hüsameddin'in "Varna harbi" dediği çarpışma, 10 Kasım 1444'te Osmanlı ordusuyla Macar kralı önderliğindeki Haçlı ordusu arasında yapılan meydan savaşıdır; hicrî yıl olarak 848'e düşer ve metindeki tarihle uyuşur. Savaşta Anadolu beylerbeyi Karaca Bey, Fenarizâde Hasan Paşa gibi önde gelenlerin öldüğü kaydedilir. Eriştiğimiz kayıtlarda Hasan Bey'in adı anılmaz.

Taşra sipahisinin yükselişi metinden izlenebilir: babası da zeamet sahibidir, kendisi babasının ölümüyle mülkü devralır, ardından Amasya alaybeyi olur. Aynı mülkün nesilden nesle geçtiği, Hüsameddin'in kayıtlarında "Emîr Hasan Alânî" ve "Saz mülkü" adlarının birlikte anılmasından görülür (bkz. maddeler 56, 57 ve 60).

Hasan Bey'e dair başka kaynaklarda bilgiye rastlanmadı.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 26–26. amasya.bel.tr

Akademik çalışmalar

Diğer kaynaklar

6. Cilt içindekiler