AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

Aydın Ağa-Habîbzâde

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 27 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU

Özgün Metin

Amasyalıdır. Şehir kethüdâsı el-Hâc Mehmed Ağa bin Habîb Ağa’nın oğludur. Bu da sipâhîlerden olup Amasya kethüdâyeri, Tokat voyvadası ve Amasya beytü’l-mâl emîni oldu. Sonra Amasyalı Kapıcızâde el-Hâc Ahmed Paşa’ya bostancıbaşılığında intisâb edib Kaptan-ı Deryâlığında [54] kethüdâsı oldu. Paşanın azl ve i’dâmında menkûben Amasya’ya gelip 1131 sâlinden sonra vefât etdi.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Amasyalıdır. Şehir kethüdası el-Hâc Mehmed Ağa'nın, onun da Habîb Ağa'nın oğludur. Bu da sipahilerden olup Amasya kethüdâyeri, Tokat voyvodası ve Amasya beytülmal emini oldu. Sonra Amasyalı Kapıcızâde el-Hâc Ahmed Paşa'ya bostancıbaşılığı sırasında bağlanıp onun kaptan-ı deryalığında kethüdası oldu. Paşa'nın görevden alınıp idam edilmesi üzerine sürgün olarak Amasya'ya gelip 1131 yılından [1718-19] sonra öldü.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • şehir kethüdâsı: şehrin yönetiminde halkı temsil eden ve işleri yürüten görevli
  • kethüdâyeri: askerî ocak yönetiminde kethüdanın yerine bakan görevli
  • voyvoda: vergi toplayan ve bir bölgenin düzenini sağlayan görevli
  • beytülmal emini: devlet hazinesine kalan malların sorumlusu
  • bostancıbaşı: saray bahçelerini ve boğaz kıyılarını koruyan bostancı ocağının başı
  • menkûben: sürgün olarak
  • i'dâm: idam, öldürülme

Aydın Ağa'nın Çevresi

Habîbzâde adı, Aydın ailesinin Habîb adlı atasına işaret eder; 62. maddedeki Aydın Paşa ile akrabalığı metinde belirtilmez. Madde, Amasyalı bir sipahinin yerel görevlerden (kethüdâyeri, voyvoda, beytülmal emini) çıkıp İstanbul'da Amasyalı bir devlet adamının kethüdası olmasını, onunla birlikte düşüp sürgünle memleketine dönmesini kısa bir kayıtta verir.

Efendisi olarak anılan Kapıcızâde el-Hâc Ahmed Paşa hakkında bu araştırmada bir kaptan-ı derya listesinde ya da başka bir kaynakta bilgiye rastlanamadı. Bu nedenle onun hangi yıllarda bostancıbaşılık ve kaptan-ı deryalık yaptığı, ne zaman idam edildiği belirlenemedi. Aynı kitabın 54. maddesinde anılan Kapıcızâde Âhî Ahmed Efendi (ö. 1008) ile bu Paşa'nın akrabalığı konusunda bir bilgi bulunmadı.

Aydın Ağa'ya dair başka kaynaklarda bilgiye rastlanmadı.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 27–27. amasya.bel.tr

Resmî kaynaklar

Diğer kaynaklar

6. Cilt içindekiler