AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

Eken Şeyh-Muharrir Çelebi

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 7. Cilt, s. 339 • Hazırlayan: Prof. Dr. Safi ARPAGUŞ- Prof. Dr. Ahmet Hakkı TURABİ

Özgün Metin

Amasyalıdır. Geldiklân nâhiyesinde bir zâviye ve yanında bir câmi’ inşâ edib çiftliğini bunlara vakfetdi. 918’de vefât etdiği zannolunur. Evlâdından Veli Çelebi zâviyedâr olarak çiftliği mutasarrıfı iken vefâtıyla evlâdından Alemdâr Eytem Seyyid Mehmed’e 1206 saferinde tevcîh edildi. [249]

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Amasyalıdır. Geldiklan nahiyesinde bir zaviye ve yanında bir cami yaptırıp çiftliğini bunlara vakfetti. 918'de [1512-13] öldüğü sanılmaktadır. Soyundan Veli Çelebi zaviyedar olarak çiftliği elinde tutarken ölünce, çiftlik soyundan Alemdar Eytem Seyyid Mehmed'e 1206 safer ayında [1791] verildi.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • nâhiye: kasaba ve köylerden oluşan idari bölüm
  • zâviye: tarikat ve dervişlerin barındığı küçük tekke
  • vakfetmek: bir malı hayır işine ayırmak
  • zâviyedâr: zaviyenin yöneticisi
  • mutasarrıf: bir mal üzerinde tasarruf hakkı olan kişi
  • tevcîh: bir görevin veya gelirin birine verilmesi
  • alemdâr: bayrak taşıyan

Geldiklan Nahiyesindeki Şeyh Elek Zaviyesi

Geldiklan, Osmanlı kayıtlarında Geldiklanâbâd adıyla nahiye ve kaza olarak geçer. Hurufat kayıtlarını inceleyen bir çalışma, bu bölgede Şeyh Elek Dede adına bir zaviye bulunduğunu bildirir. Şeyh Elek Dede, Hacı Mehmed adıyla da bilinmektedir. Zaviyenin bir vakıf çiftliği vardır ve zaviyedarlığı nesilden nesile vakfedenin soyundan gelenler yürütür; kayıtta Alemdar İnce Seyyid Mehmed adı anılır. 17 Haziran 1802'de [15 Safer 1217] Zeynelabidin adlı bir kişi, Hacı Bektaş Velî'nin vekilinden ve Anadolu kazaskerinden bu göreve dair tevcih belgesi almıştır.

Bu kayıt, Hüsameddin'in "Eken Şeyh" adıyla anlattığı zaviye ile çok sayıda ortak özellik taşır: aynı nahiye, zaviyeye bağlı vakıf çiftliği, nesilden nesile geçen zaviyedarlık ve Alemdar Seyyid Mehmed adı. "Eken" ile "Elek" adları da birbirine yakındır. Bu yüzden ikisinin aynı zaviye olduğu düşünülebilir; ancak çalışma Hüsameddin'e ya da Muharrir Çelebi'ye atıf yapmaz ve kurucunun adı, tarihi ve zaviye yanındaki cami hakkında bilgi vermez. Bu bir çıkarımdır ve doğrulanamamıştır. Alemdar'ın lakabı Hüsameddin'de "Eytem", çalışmada "İnce" diye okunur; hangisinin doğru okuma olduğu belli değildir. Hüsameddin'in verdiği 1206 [1791] tarihli tevcih kaydı ile 1802 tarihli belge arasında on bir yıl vardır; ikisi aynı zaviyeye aitse, görevin bu arada el değiştirmiş ya da yeniden verilmiş olması düşünülebilir, ama bu da bir çıkarımdır.

Muharrir Çelebi'nin kimliği, soyu, zaviye ve caminin yapıldığı tarih ile bu yapıların bugünkü durumu hakkında okunan kaynaklarda başka bilgiye rastlanmadı.

Kaynakça

7. Cilt içindekiler