İlarslanlıdır. Osmanlı ümerâsından Alp Arslanzâde Ali Bey’in mahdûmudur. Yıldırım Sultân Bâyezîd Hân devrinde ağır zeâmetle taltîf edilip Timur harbinde Çelebi Sultân Mehmed kolunda ibrâz-ı şecâat ederek Çelebi Sultân’ın teveccühâtını kazandı.
805’de Çelebi Sultân Mehmed ile Amasya‘ya gelip ma’iyyet-i ümerâsından oldu. 816’da Çelebi Sultân müstakillen pâdişâh [253] oldukda kibâr-ı ümerâdan olup 824 sâlinden sonra vefât etdi. Mahdûmları Ali, Hüseyin, Abdüllatîf Çelebilerdir. Ali Çelebi İstanbul’un fethinde ümenâdan olmuşdu. Hüseyin Bey ümerâdandır. Abdüllatif Bey de “Latîf Şâh” demekle meşhûrdur.
Günümüz Türkçesiyle
İlarslanlıdır. Osmanlı beylerinden Alp Arslanzâde Ali Bey'in oğludur. Yıldırım Sultan Bâyezîd Hân döneminde büyük bir zeâmetle ödüllendirildi; Timur savaşında Çelebi Sultan Mehmed'in kolunda yararlılık göstererek Çelebi Sultan'ın teveccühünü kazandı.
805'te [1402-03] Çelebi Sultan Mehmed ile Amasya'ya gelip maiyetindeki beylerden oldu. 816'da [1413-14] Çelebi Sultan tek başına padişah olunca büyük beylerden sayıldı ve 824 yılından [1421] sonra öldü. Oğulları Ali, Hüseyin ve Abdüllatîf Çelebilerdir. Ali Çelebi İstanbul'un fethinde emînlerden (devlet işlerini yürüten görevlilerden) olmuştu. Hüseyin Bey beylerdendir. Abdüllatîf Bey de "Latîf Şâh" diye ünlüdür.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- ümerâ: beyler, emirler
- zeâmet: yıllık geliri yüksek askerî dirlik, büyük has
- ibrâz-ı şecâat: yiğitlik gösterme
- teveccüh: yönelme, iltifat, gözdeliği kazanma
- ma'iyyet: bir büyüğün yanındakiler, maiyet
- kibâr-ı ümerâ: büyük beyler
- ümenâ: emîn denilen görevlilerin çoğulu
Çelebi Mehmed'in Amasya Yılları
Metindeki "Timur harbi", 28 Temmuz 1402'de Ankara yakınında Yıldırım Bayezid ile Timur arasında yapılan savaştır. Bu yenilgiden sonra Bayezid'in oğulları arasında 1402'den 1413'e uzanan saltanat mücadelesi başladı. Şehzade Mehmed Çelebi savaştan sonra Amasya ve Sivas yöresine çekilip burada hâkimiyet kurdu; kardeşleriyle mücadelesini bu bölgeden yürüttü. Hüsameddin'in Alp Arslan Bey'i bu şehzadenin Amasya'ya gelişiyle bağlaması, bu tarihî akışla uyumludur. Mehmed Çelebi 1413'te tek hükümdar olmuş ve 1421'e kadar tahtta kalmıştır; metindeki "824 yılından sonra" kaydı da bu yıla denk düşer.
Alp Arslan Bey Kimdir
Hüsameddin bu kişinin "Ali Beyzâde Alp Arslan Bey" olduğunu bir önceki maddede, İlarslan çiftliği anlatılırken, "aşağıda gelir" diyerek haber vermişti. Oradaki soy kütüğüne göre Selçuklu şehzadesi Alp Arslan'ın oğlu Ali Çelebi, onun oğlu da bu madde konusu Alp Arslan Bey'dir. Bu soy sırası tarihlerle çelişmez: birinci Alp Arslan 768 dolaylarında [1366-67] ölmüştür, torunu ise 1402'deki savaşta görev almıştır. Sıranın başka bir belgeyle doğrulanması okunan kaynaklarda yapılamadı.
Alp Arslan Bey'in zeâmetinin yeri ve büyüklüğü, Ali Çelebi'nin İstanbul'un fethindeki görevi ile Abdüllatîf Bey'in "Latîf Şâh" lakabının kaynağı hakkında okunan kaynaklarda bilgiye rastlanmadı.
Kaynakça