AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

Ekmeleddîn İbrâhim Çelebi-Hamîdzâde

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 7. Cilt, s. 339 • Hazırlayan: Prof. Dr. Safi ARPAGUŞ- Prof. Dr. Ahmet Hakkı TURABİ

Özgün Metin

Amasyalıdır. Meşâyih-i ulemâdan Mevlânâ Hamideddîn Mehmed bin [248] İbrâhim’in diğer mahdûmudur. Efdal Çelebi’nin birâderi olup Mevlânâ İbrâhim Tokatî’den vesâir ulemâdan ikmâl-i tahsîl ederek ders-i âm, müderris, kadı olup 881’de vefât etdi. Kibâr-ı kudâtdan idi. Mahdûmu Şemseddîn Ahmed Çelebi’dir. Buna da “Ekmelzâde” dendi.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Amasyalıdır. Şeyhlerden ve âlimlerden Mevlânâ Hamîdeddin Mehmed bin İbrâhim'in öteki oğludur. Efdal Çelebi'nin kardeşidir. Mevlânâ İbrâhim Tokatî'den ve başka âlimlerden öğrenimini tamamlayıp genel ders verme yetkisini aldı; müderris ve kadı olup 881'de [1476-77] öldü. Büyük kadılardandı. Oğlu Şemseddin Ahmed Çelebi'dir. Buna da "Ekmelzâde" denildi.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • meşâyih-i ulemâ: şeyh ve âlimler
  • mahdûm: oğul
  • ikmâl-i tahsîl: öğrenimi tamamlama
  • ders-i âm: genel ders verme yetkisine sahip müderris
  • kibâr-ı kudât: büyük kadılar

Hamîdzâde Ailesi İçinde

Ekmeleddin İbrâhim Çelebi, bir önceki maddedeki Efdalüddin Hüseyin Çelebi'nin kardeşidir; ikisinin de babası Amasya şeyhlerinden Hamîdeddin Mehmed Çelebi'dir. Efdalüddin 874'te [1469-70] ölmüş, Ekmeleddin ise 881'de [1476-77] vefat etmiştir; yani yedi yıl sonra. Hüsameddin'in "Mevlânâ İbrâhim Tokatî" dediği hoca, bir önceki maddede "Tâceddin İbrâhim et-Tokâdî" diye geçen âlimle aynı kişi olabilir; bu bir çıkarımdır, çünkü maddede başka bir ayrıntı verilmemiştir. Oğul Şemseddin Ahmed Çelebi'nin lakabı "Ekmelzâde", aile adı olarak "Efdalzâde" ile yan yana durur.

Efdalüddin'in oğlu şeyhülislâm Hamîdüddin Efendi hakkında bir ansiklopedi maddesi vardır ve Hamîdüddin Efendi'nin, Mergînânî'nin el-Hidâye adlı kitabına el-İnâye adıyla şerh yazan Şeyh Ekmeleddin'in görüşlerini eleştirdiğini bildirir. Ahmedî'nin Mısır'daki hocası da Şeyh Ekmeleddin el-Bâbertî diye anılır. Ekmeleddin lakabı, bu iki Amasyalı âlim ailesinin dışında da kullanıldığından, maddedeki Ekmeleddin İbrâhim Çelebi ile bu iki âlim arasında bir bağ kurulamaz; aralarında bir ilişki olduğuna dair bir işaret de yoktur. Ekmeleddin İbrâhim Çelebi ve oğlu Şemseddin Ahmed Çelebi hakkında başka kaynaklarda bilgiye rastlanmadı.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 7. Cilt, s. 339–339. amasya.bel.tr

Akademik çalışmalar

7. Cilt içindekiler