Amasyalıdır. Züamâdan Hindîzâde Mustafa Ağa bin el-Hâc Ahmed Bey bin Ali Bey bin Hindî Ahmed Paşa’nın mahdûmudur. Gençliğinde İstanbul’a gelip Kara Vezîr Mehmed Paşa’nın birâderi es-Seyyid Mustafa Paşa’nın ağalığında dâiresine intisâb ederek Bâb-ı âlîye çırağ edildi.
Paşanın vezâretinde bunun pederi kethüdâsı olduğundan Bâb-ı âlîde tefeyyüz edib nâil-i rütbe-i hâcegânî oldukdan sonra paşanın kâtib-i dîvânı badehû kapı kethüdâsı oldu. 1231 senesi saferinin gurresinde vefât etdi. Eyüp’de medfûndur.
Günümüz Türkçesiyle
Amasyalıdır. Zeamet sahiplerinden Hindîzâde Mustafa Ağa'nın oğludur; Mustafa Ağa, Hacı Ahmed Bey'in oğlu, Ahmed Bey Ali Bey'in oğlu, Ali Bey de Hindî Ahmed Paşa'nın oğludur. Gençliğinde İstanbul'a gelip Kara Vezîr Mehmed Paşa'nın kardeşi Seyyid Mustafa Paşa'nın ağalığı sırasında onun dairesine girdi ve Bâb-ı âlî'de (devlet kapısında) çırak olarak yetiştirilmek üzere kabul edildi.
Paşanın vezirliği sırasında babası onun kethüdâsı olduğundan Bâb-ı âlî'de ilerleyip hâcegân rütbesine erişti; ardından paşanın dîvân kâtibi, sonra kapı kethüdâsı oldu. 1231 senesi Safer ayının ilk gününde [Ocak 1816] vefat etti. Eyüp'te gömülüdür.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- züamâ: zeamet sahipleri, büyük askerî dirlik sahipleri
- bin: oğlu (soy sırasında kullanılır)
- mahdûm: oğul
- intisâb: bir kişiye ya da kuruma bağlanma, girme
- Bâb-ı âlî: sadrazamın dairesi, devlet kapısı
- çırağ edilmek: çırak olarak, himayeye alınarak yetiştirilmek (bağlamdan anlaşılan karşılık)
- kethüdâ: vezir ya da paşanın işlerini yürüten kâhya
- tefeyyüz: feyiz almak, ilerlemek
- nâil-i rütbe-i hâcegânî: hâcegân rütbesine erişmiş
- kâtib-i dîvân: dîvân (yazışma) kâtibi
- kapı kethüdâsı: bir vezirin ya da valinin İstanbul'daki işlerini izleyen vekili
- gurre: ayın ilk günü
- medfûn: gömülü
Hindîzâde Ailesi
Hüsameddin kişinin soyunu dört kuşak geriye, Hindî Ahmed Paşa'ya kadar götürür; bu paşa ve ailenin Amasya'daki zeameti hakkında okunan kaynaklarda bilgiye rastlanmadı. Aynı cildin ilerideki bir maddesinde (Dizdârzâde Emîn Mehmed Efendi) "Hindîzâde es-Seyyid Emîn Mehmed Efendi" adlı bir müderris ve kadı daha geçer; onun soyu "Ali Ağa bin Mustafa Ağa bin Hacı Ahmed Bey" diye sıralanır. Bu sıradaki "Mustafa Ağa bin Hacı Ahmed Bey" halkası, burada Emîn Mehmed Efendi'nin babası olarak verilen kişiyle aynıdır. İkisi aynı Mustafa Ağa ise buradaki Emîn Mehmed, ötekinin babasının kardeşi olurdu; bu bir çıkarımdır ve metinler ilişkiyi açıkça söylemez.
Hüsameddin'in Verdiği Görevler
Metinde adı geçen Kara Vezîr Mehmed Paşa ile kardeşi Seyyid Mustafa Paşa hakkında, bu Hindîzâde'yle ilişkilerini açıklayacak bir bilgi okunan kaynaklarda bulunamadı. Hüsameddin'in verdiği ilişki, yani babanın paşanın kethüdâsı olması ve oğlun aynı paşa kapısında ilerleyip kâtiplikten kapı kethüdâlığına geçmesi, yalnız onun kaydına dayanır. Ölüm tarihi (1231 Safer başı) ve Eyüp'te gömülü olduğu bilgisi de başka bir kaynakla sınanamadı.
Kaynakça
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 7. Cilt, s. 362–362. amasya.bel.tr