AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

Emîn Mehmed Ağa-Müjdecizâde es-Seyyid el-Hâc

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 7. Cilt, s. 363 • Hazırlayan: Prof. Dr. Safi ARPAGUŞ- Prof. Dr. Ahmet Hakkı TURABİ

Özgün Metin

Amasya a’yânından el-Hâc Sadık Mehmed Ağa’nın mahdûmudur. Pederinin irtihâlinde meclis-i a’yân a’zâsı olup 1224’de Avkatlızâde Süleyman Bey’in İstanbul’a celbinden dolayı Mecidözü kazâsı voyvadası, 1234’de Gümüş Madeni emîni oldu.

Her iki kazâda hizmeti ve yararlığı görüldüğünden dergâh-ı âlî kapıcıbaşılığı ile taltîf edilip 1237 senesi şevvâlinde Amasya sancâğı mütesellimi oldu. 1239’da sâniyen Mecidözü [329] kazâsı müdürü olduğu halde 1241 sâlinden sonra vefât etdi.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Amasya ayânından Hacı Sadık Mehmed Ağa'nın oğludur. Babasının ölümünde meclis-i ayân üyesi olup 1224'te [1809-10] Avkatlızâde Süleyman Bey'in İstanbul'a getirtilmesi üzerine Mecidözü kazası voyvodası, 1234'te [1818-19] Gümüş Madeni emini oldu.

Her iki kazadaki hizmeti ve yararlılığı görüldüğünden yüce dergâhın kapıcıbaşılığıyla ödüllendirilip 1237 Şevval'inde [1822] Amasya sancağı mütesellimi oldu. 1239'da [1823-24] ikinci kez Mecidözü kazası müdürü iken 1241 yılından [1825-26] sonra vefat etti.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • ayân: bir şehir ya da kazanın yerel ileri gelenleri
  • meclis-i ayân: ayânların toplandığı yerel kurul
  • irtihâl: ölüm
  • celb: getirtme, çağırma
  • voyvoda: bir kazanın yönetici ve vergi toplayıcı görevlisi
  • emîn: bir kurum ya da madenin başındaki görevli
  • dergâh-ı âlî kapıcıbaşılığı: padişah kapısı kapıcılarının başı unvanı; taşrada hizmeti görülenlere verilirdi
  • taltîf: ödüllendirme, gönlünü alma
  • mütesellim: bir sancağı ya da kazayı vali adına yöneten görevli
  • müdür: yönetici
  • sâniyen: ikinci kez

Mecidözü ve Amasya Sancağı

Mecidözü (bugünkü Mecitözü), uzun süre Sivas'a bağlı Amasya bölgesi içinde yönetilmiş, Çorum'a ancak 1916'dan sonra bağlanmıştır. İlçenin kuzeyinde Avkat Dağı yükselir; Avkatlızâde adı bu dağdan ya da onun çevresinden gelmiş olabilir, bu bir çıkarımdır. Amasya sancağı mütesellimliği, aynı dönemde Yozgat çevresinin güçlü ayân ailesi Çapanoğulları'nın elindeydi: III. Selim 1805'te bu görevi Süleyman Bey'e vermiş, 1807'de geri alınmış, sonra Çapanoğlu Süleyman Bey 1813'te ölmüştür. Metindeki Müjdecizâde'nin 1237'de [1822] aldığı mütesellimlik bundan sonraya denk gelir; kimden devraldığı yazılı değildir.

Doğrulanamayanlar

Avkatlızâde Süleyman Bey'in İstanbul'a getirtilmesi (1224), Gümüş Madeni eminliği (1234; bu madenin bugünkü yeri okunan kaynaklarda doğrulanamadı) ve Müjdecizâde ailesi hakkında başka kaynaklarda bilgiye rastlanmadı. Verilen tarihler yalnız Hüsameddin'e dayanır.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 7. Cilt, s. 363–363. amasya.bel.tr

Akademik çalışmalar

Resmî kaynaklar

7. Cilt içindekiler