Amasyalı Çavuşoğlu Mûsâ Ağa’nın oğludur. Yeniçeri, Amasya serdârı, 1201’de serdengeçtiler ağası olarak Rus harbine gitdi. İbrâz-ı hizmetiyle turnacıbaşı pâyesini aldı. Ba’dehû mükerreren Amasya serdârı olup 1217 sâlinde vefât etdi. Yeniçeri a’yânından cesûr, gâzi kimse idi. Yeniçerilerin ağababası sayılırdı.
Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL
İbrâhim Ağa-Dalkılıç el-Hâc
Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 67 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU
Özgün Metin
Araştırma Makalemiz
Editör: Mevlüt Erdem Öztürk
Günümüz Türkçesiyle
Amasyalı Çavuşoğlu Mûsâ Ağa'nın oğludur. Yeniçeri ve Amasya serdârıydı; 1201'de serdengeçtiler ağası olarak Rus savaşına gitti. Gösterdiği hizmetle turnacıbaşı payesini aldı. Sonra defalarca Amasya serdârı olup 1217 yılında öldü. Yeniçeri ayanlarından cesur ve gazi bir kimseydi. Yeniçerilerin saygın büyüğü ("ağababası") sayılırdı.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- serdâr: komutan, başbuğ (burada Amasya yeniçerilerinin yerel başı olarak anlaşılır)
- serdengeçti: canını ortaya koymaya hazır, gönüllü yeniçeri birlikleri; serdengeçtiler ağası: bu birliklerin komutanı
- turnacıbaşı: yeniçeri ocağında bir rütbe adı; pâye: rütbe, derece
- ibrâz-ı hizmet: hizmet gösterme
- mükerreren: defalarca
- cesûr: cesur; gâzi: savaşta yararlılık gösteren; ağababası: saygın büyük
Rus Savaşı ve Amasya Yeniçerileri
Hüsameddin, kişinin gittiği Rus savaşının hangisi olduğunu belirtmez; 1201 yılı miladî 1786-87'ye denk gelir. Ölüm tarihi 1217 ise 1802-03'tür. Maddede kişinin Amasya serdârı olarak kaç kez görev yaptığı da söylenmez, yalnızca "defalarca" denir. Çavuşoğlu ailesi ve "Dalkılıç" lakabının nereden geldiği hakkında metin bilgi vermez. Başka kaynaklarda bu kişiye dair bilgiye rastlanmadı.
Kaynakça
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 67. amasya.bel.tr