Yeniçeri serdârı Cebecioğlu Hacı Mehmed Ağa bin İbrâhim Ağa’nın mahdûmu ve es-Seyyid Osmân Paşa’nın birâderidir. Amasya a’yânından olup def’âtle nakîbü’l-eşrâf kâ’im-makâmı, meclis-i a’yân ve hâcıyân a’zâsı oldu. 1218 senesi hilâlinde vefât etdi. Mahdûmu es-Seyyid el-Hâc Mehmed Ağa Çeribaşı Mahallesi eşrâfından idi. Bunun kerîmesi Fatıma Hanım vâlidemin vâlidesidir. Ahfâdından es-Seyyid İbrâhim Efendi 1306’da ve oğlu Cücük Abdullah da 1321 hudûdunda vefât etdi. [191]
Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL
İbrâhim Efendi-Cebecizâde es-Seyyid el-Hâc
Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 67 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU
Özgün Metin
Araştırma Makalemiz
Editör: Mevlüt Erdem Öztürk
Günümüz Türkçesiyle
Yeniçeri serdârı Cebecioğlu Hacı Mehmed Ağa'nın, onun da İbrâhim Ağa'nın oğludur; Seyyid Osmân Paşa'nın kardeşidir. Amasya ayanlarındandı; defalarca nakîbüleşrâf kaymakamı ile ayan ve hacılar meclisi üyesi oldu. 1218 yılının başında öldü. Oğlu Seyyid Hacı Mehmed Ağa Çeribaşı Mahallesi eşrafındandı. Onun kızı Fatıma Hanım, annemin annesidir. Torunlarından Seyyid İbrâhim Efendi 1306'da, oğlu Cücük Abdullah da 1321 dolaylarında öldü.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- serdâr: komutan, başbuğ
- mahdûm: oğul; birâder: kardeş; kerîme: kız
- a'yân: yerel ileri gelenler; def'âtle: defalarca
- nakîbüleşrâf kâ'im-makâmı: seyyidlerin başkanı olan nakîbüleşrâfın vekili
- hâcıyân: hacılar; a'zâ: üye
- hilâl: ayın başı; hudûd: dolayı, yaklaşık
- eşrâf: ileri gelenler, soylular
- vâlidemin vâlidesi: anneannem/babaannem (yazarın annesinin annesi)
- ahfâd: torunlar, sonraki kuşaklar
Yazarın Kendi Ailesi
Madde, Hüsameddin'in kendi ailesine dokunduğu yerlerden biridir: Fatıma Hanım, "vâlidemin vâlidesi" yani yazarın anne tarafından büyükannesi olarak anılır. Metne göre aile Çeribaşı Mahallesi eşrafındandı. İbrâhim Ağa'nın oğlu Mehmed Ağa'dan kızı Fatıma Hanım'a, oradan yazarın annesine uzanan bir soy dizisi dolayısıyla Hüsameddin bu aileyi yakından bilmektedir; maddedeki 1306 [1888-89] ve 1321 [1903-04] tarihleri, yazarın yaşadığı döneme kadar inen bir aile kaydı sunar.
Nakîbüleşrâf (seyyidlerin başkanı) kaymakamlığı, ayan ve hacılar meclisi üyeliği gibi görevler, ayanın halk ile devlet arasında aracılık eden yerel ileri gelenler arasında sayıldığını gösterir. İbrâhim Ağa'nın kardeşi Osmân Paşa'nın kim olduğu ve ailenin Cebecioğlu adını nereden aldığı metinden anlaşılmaz. Başka kaynaklarda bu kişiye dair bilgiye rastlanmadı.
Kaynakça
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 67. amasya.bel.tr
- Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, "Âyan" maddesi (islamansiklopedisi.org.tr).