Amasyalıdır. Amasya’da Gürcü hânedânından Büyük Ali Bey demekle meşhûr Karslı Ali Bey’in mahdûmu olduğu münâsebetle “Gürcüzâde” dendi. Bevvâbân-ı Sultânî zümresine idhâl edilip Kuyucu Murâd Paşa’ya intisâb ederek sadâretinde kapıcılar kethüdâsı ve müşarün ileyhin irtihâlinde Gürcü Mehmed Paşa’nın hazinedârı olduğundan “Gürcü Hazinedâr” diye iştihâr etdi.
Gürcü Mehmed Paşa’nın sadâretinde kethüdâ-yı sadr-ı âlî olup Paşa’nın azlinde mîr-livâ olarak devr-i bilâd etdi. Bayram Paşa’nın sadâretinde Kars beylerbeyi, ba’dehû Sivas, Kastamonu, Mar’aş eyâletlerine sırasıyla vâlî olup 1056’da vefât etdi. Mahdûmları Ali, Mehmed, Mustafa Beyler de mîr-livâ olmuşlardı.
Günümüz Türkçesiyle
Amasyalıdır. Amasya'da Gürcü hanedanından, Büyük Ali Bey diye tanınan Karslı Ali Bey'in oğlu olduğu için "Gürcüzâde" dendi. Padişah kapıcıları zümresine alınıp Kuyucu Murâd Paşa'ya bağlandı; onun sadaretinde kapıcılar kethüdası oldu, adı geçenin ölümünden sonra Gürcü Mehmed Paşa'nın hazinedarı olduğundan "Gürcü Hazinedâr" diye ün yaptı.
Gürcü Mehmed Paşa'nın sadaretinde sadaret kethüdası oldu. Paşa'nın görevden alınmasıyla sancak beyi olarak ülkeyi dolaştı. Bayram Paşa'nın sadaretinde Kars beylerbeyi, sonra sırasıyla Sivas, Kastamonu ve Maraş eyaletlerine vali olup 1056'da [1646] öldü. Oğulları Ali, Mehmed ve Mustafa Beyler de mîr-livâ (sancak beyi) olmuşlardı.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- hânedân: sülale, soy
- bevvâbân-ı sultânî: padişahın kapıcıları
- intisâb: bağlanma, hizmetine girme
- kapıcılar kethüdâsı: saray kapıcılarının başındaki görevli
- hazinedâr: hazine görevlisi, mal sorumlusu
- kethüdâ-yı sadr-ı âlî: sadrazamın yardımcısı
- devr-i bilâd: ülkeyi dolaşma, çeşitli sancaklarda görev yapma
- mîr-livâ: sancak beyi
Hizmet Ettiği Paşalar
Hüsameddin'in andığı Gürcü Mehmed Paşa (ö. 1626), Osmanlı sadrazamlarındandır; kaynaklarda Mısır valiliğine atandığı da bildirilir. İbrâhim Paşa'nın sonradan bağlandığı Bayram Paşa, 1637-1638 arasında sadrazamlık yapmış ve aslen Amasyalı kabul edilmiştir. Böylece Gürcüzâde'nin yolu, iki Amasya bağlantılı paşanın, Gürcü Mehmed ve Bayram Paşa'nın hizmetinde şekillenmiştir. Kuyucu Murâd Paşa'nın adı ise metinde yalnızca kethüdalık görevi bağlamında geçer.
Babası Karslı Ali Bey ve onun Gürcü hanedanından geldiği iddiası hakkında başka bir kaynakta bilgiye rastlanmadı. "Karslı" nisbesinin Kars sancağındaki bir görevden mi, kökenden mi geldiği metinden anlaşılmaz.
Kaynakça
Birincil kaynaklar
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 38–38. amasya.bel.tr
Akademik çalışmalar