Amasyalıdır. Ümerâdan olup İçerişehir’de ikâmet eden Subaşı Emîr Mübârizeddîn Mûsâ Bey bin Sevindik Bey’in oğludur. Pederi Sultân Mes’ûd-i Selçûkî zamanında subaşı olarak iştihâr etmişdi. Pederinin vefâtında makâmına kâ’im olup sonra Amasya candarı, ya’nî şehr ü kal’a muhâfızı oldu.
Sultân İzzetdîn Keykâvus devrinde kibâr-i ümerâdan olup 618 senesi hilâlinde vefât etdi. “Subaşıoğlu” demekle meşhûr bir emîr idi. Mahdûmu kibâr-ı ümerâdan Zahîreddîn [55] Hurşîd Bey ve bunun mahdûmu Emîr Nizâmeddîn Mehmed Bey’dir.
Günümüz Türkçesiyle
Amasyalıdır. Emirlerden olup İçerişehir'de oturan Subaşı Emir Mübârizeddin Musa Bey'in, onun da Sevindik Bey'in oğludur. Babası Selçuklu Sultanı Mesud zamanında subaşı olarak ünlenmişti. Babasının ölümünde yerine geçip sonra Amasya candarı, yani şehir ve kale muhafızı oldu.
Sultan İzzeddin Keykâvus devrinde büyük emirlerden olup 618 yılı içinde [1221-22] öldü. "Subaşıoğlu" diye ünlü bir emirdi. Oğlu, büyük emirlerden Zahîreddin Hurşîd Bey, onun oğlu da Emir Nizâmeddin Mehmed Bey'dir.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- İçerişehir: kalenin içinde ve çevresinde kalan eski şehir bölümü
- subaşı: şehrin güvenliğinden ve asker işlerinden sorumlu yönetici
- cândâr: muhafız; burada kale ve şehir muhafızı
- kibâr-ı ümerâ: büyük emirler
- hilâl-i sene: yılın içi, yıl dolayları
Amasya Subaşıları
Subaşılık, Selçuklu Amasya'sında şehir idaresinin önemli görevlerindendi. Amasya'nın Selçuklu dönemini anlatan kaynaklarda, 1237-1246 arasında hüküm süren II. Gıyaseddin Keyhüsrev zamanında Amasya subaşılığına atanan Hacı Armağanşah'ın Babaî ayaklanmasının bastırılmasıyla görevlendirildiği yazılıdır. Bu da subaşının şehir yönetimini askerî kuvvet olarak yürüttüğünü gösterir.
Tarihler arasında uzun bir boşluk dikkat çeker. Babası Sultan Mesud zamanında subaşı olarak anılıyor, oğlu ise I. İzzeddin Keykâvus (1211-1220) devrinde ve 1221-22'de ölüyor. Anadolu Selçuklu tarihinde Mesud adlı sultanlar I. Mesud (1116-1156) ve sonradan II. Mesud'dur; babasının hangisinin zamanında görev yaptığı metinden anlaşılmıyor.
Musa Bey, İbrahim Bey, Zahîreddin Hurşîd Bey ve Nizâmeddin Mehmed Bey hakkında başka kaynaklarda bilgiye rastlanmadı.
Kaynakça
Birincil kaynaklar
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 27–27. amasya.bel.tr
Akademik çalışmalar
Resmî kaynaklar