AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

İbrâhim Ağa-Silahdâr

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 38 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU

Özgün Metin

Amasyalıdır. Mehmed oğlu olup otuz sekizinci silahdâr bölüğünde “ İbrâhim Mehmed Amasya” diye mukayyed görüldü. Devr-i hidemât ederek Bayram Paşa’ya müntesip olduğundan silahdâr ocağı kethüdâsı, ba’dehû silahdâr ağası oldu. 1047 senesinde mağzûben azledilip Bayram Paşa’nın şefâ’atiyle i’dâmdan kurtuldu. Bu esnâda Ahmed Ağa’nın vefâtıyla yerine ber-vech-i tekâ’üd Sultân Bâyezîd emâreti şeyhi ve nakîbi olarak Amasya’ya gönderildi. 1054 zilhiccesinde ma’zûl ve ba’dehû merhûm oldu. Yeri Genceli Veli Bey’e verildi. [93]

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Amasyalıdır. Mehmed oğludur; otuz sekizinci silahdâr bölüğünde "İbrâhim Mehmed Amasya" diye kayıtlı görüldü. Hizmet dönemini tamamlayıp Bayram Paşa'ya bağlı olduğundan silahdâr ocağı kethüdası, sonra silahdâr ağası oldu. 1047'de [1637-38] öfkeye uğrayarak görevden alındı; Bayram Paşa'nın aracılığıyla idamdan kurtuldu. Bu sırada Ahmed Ağa'nın ölümüyle onun yerine, emeklilik şeklinde Sultan Bayezid imareti şeyhi ve nakibi olarak Amasya'ya gönderildi. 1054 zilhiccesinde [1645] görevden alındı ve sonra öldü. Yerine Genceli Veli Bey getirildi.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • silahdâr: padişahın silahını taşıyan saray görevlisi, aynı zamanda bir sipahi birliğinin adı
  • silahdâr ağası: silahdar bölüğünün başı
  • kethüdâ: yardımcı, kâhya
  • mağzûben: öfkelenilerek, gazaba uğrayarak
  • i'dâm: idam, öldürülme
  • şefâ'at: aracılık, kayırma
  • emâret: imaret, yoksullara yemek veren vakıf kurumu
  • nakîb: bir topluluğun yönetimi ve düzeniyle ilgili görevli
  • ma'zûl: görevden alınmış

Bayram Paşa ve Amasya

İbrâhim Ağa'nın bağlı olduğu Bayram Paşa, 2 Şubat 1637'den 26 Ağustos 1638'e kadar sadrazamlık yapmıştır. Amasya ile bağı güçlüdür: şehrin su sıkıntısını öğrenince kendi cebinden yirmi bin kuruş harcayarak yeni su getirmiş, çeşmeler ve kervansaray yaptırmış, büyük bir bahçe satın alarak Mevlevîhâne inşa ettirmiştir. İbrâhim Ağa'nın 1047'deki azli, Bayram Paşa'nın sadareti sırasına denk gelir.

Sultan Bayezid İmareti

Amasya'daki II. Bayezid Külliyesi'nin imareti, 1485-86 yıllarında yaptırılan külliyenin yoksullara yemek verilen bölümüdür. Metinde İbrâhim Ağa'nın "şeyh ve nakib" olarak gönderildiği görev, bu vakfın yönetimiyle ilgili olmalıdır; metin görevin ayrıntısını vermez, bu bir çıkarımdır.

İbrâhim Ağa'nın kendisi ve halefi Genceli Veli Bey hakkında başka kaynaklarda bilgiye rastlanmadı.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 38–38. amasya.bel.tr

Akademik çalışmalar

Resmî kaynaklar

Diğer kaynaklar

6. Cilt içindekiler