AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

İbrâhim Efendi-Surre Emîni el-Hâc

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 51 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU

Özgün Metin

Amasyalıdır. Sicill ve Ferâşet Defterinde görüldüğü [137] sadr-ı esbak Kara İbrâhim Paşa’nın tâbi’i olup 1121 saferinin dokuzuncu günü vefât eden Amasyalı Mahmûd Ağa bin İbrâhim Ağa mahdûmudur. Bâb-ı âlîde tefeyyüz ederek hâcegândan olup 1124 senesinde Surre-i hümâyûn emîni olarak âzim-i Hicâz oldu. Zilhicce evâsıtında Mekke-i Mükerreme’de vefât etdi. Mahdûmu es-Seyyid Mustafa Efendi’ye ve evlâdına “Surre Emînizâdeler” dendi.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Amasyalıdır. Sicil ve Ferâşet Defteri'nde görüldüğü üzere, eski sadrazam Kara İbrahim Paşa'nın adamlarından olup 1121 safer ayının dokuzuncu günü ölen, İbrahim Ağa oğlu Amasyalı Mahmud Ağa'nın oğludur. Babıâli'de yükselip hâcegân (divan kâtipleri) sınıfından oldu ve 1124 yılında [1712-13] Surre-i Hümâyûn emini olarak Hicaz'a gitti. Zilhicce ayının ortalarında Mekke'de öldü. Oğlu es-Seyyid Mustafa Efendi'ye ve onun çocuklarına "Surre Emînizâdeler" denildi.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • tâbi': bir devlet adamının yanında çalışan, ona bağlı kişi
  • mahdûm: oğul
  • hâcegân: divan kâtipleri sınıfı
  • Surre-i Hümâyûn emîni: padişahın her yıl Mekke ve Medine'ye gönderdiği surreyi, yani para ve armağanları götürmekle görevli kişi
  • âzim-i Hicâz: Hicaz'a yola çıkan
  • evâsıt: ortaları

Surre ve Surre Emini

Surre, sözlükte içine para ya da kıymetli eşya konan kese demektir. Terim olarak her yıl hac mevsiminden önce Mekke ve Medine halkına dağıtılmak üzere gönderilen para, altın ve öteki eşyayı anlatır. Osmanlı padişahları Haremeyn'in 1517'de Osmanlı yönetimine girmesinden sonra surreyi düzenli olarak yolladılar. Surre alayı her yıl receb ayının on ikisinde ya da izleyen günlerde törenle İstanbul'dan uğurlanırdı. On sekizinci yüzyıldan itibaren surre karayoluyla Şam üzerinden gönderildi; Şam, Anadolu, Irak, İran ve Halep'ten gelen hacıların da toplandığı bir merkezdi.

Hüsameddin'in verdiği 1124 tarihinde İbrahim Efendi'nin Zilhicce ortasında Mekke'de ölmesi, hac mevsiminin tam ortasına denk gelir; surreyi teslim ettikten sonra hac döneminde hayatını kaybetmiş olması akla yakındır. Bu bir çıkarımdır, metin ölüm nedenini belirtmez. Ailesine verilen "Surre Emînizâdeler" adı, görevin Amasya'da bir soy lakabına dönüştüğünü gösterir. Surre eminliği ve bu aileye dair Hüsameddin dışında bir kaynakta bilgiye rastlanmadı.

Kaynakça

6. Cilt içindekiler