AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

İbrâhim Efendi-Kadızâde

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 51 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU

Özgün Metin

Amasyalıdır. Mevâliden Amasyalı Hacı Efendizâde Ömer Efendi evlâdından ve kudâtdan el-Hâc Mehmed Efendi bin Ömer Efendi’nin mahdûmu ve el-Hâc İbrâhim Efendi’nin yeğenidir. Bi’t-tahsîl ders-i âm, Amasya ve İstanbul’da müderris, ba’dehû kadı ve 1138’de Medîne-i Münevvere nâibi olarak Hicâz’a gitdi. 1140’da orada vefât etdi. Âlim, sâlih, müstakîm idi. Mahdûmları Şeyhî Mehmed, Abdurrahîm Efendilerdir.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Amasyalıdır. Amasya'nın mevâlî (üst derece ilmiye) ailelerinden Hacı Efendizâde Ömer Efendi'nin soyundan ve kadılardan el-Hâc Mehmed Efendi bin Ömer Efendi'nin oğludur; el-Hâc İbrâhim Efendi'nin de yeğenidir. Öğrenimini bitirince ders-i âm (halka açık ders veren müderris) oldu, Amasya'da ve İstanbul'da müderrislik yaptı, sonra kadı oldu ve 1138'de [1725-26] Medine-i Münevvere kadı naibi olarak Hicaz'a gitti. 1140'ta [1727-28] orada öldü. Âlim, dindar ve doğru yolda biriydi. Oğulları Şeyhî Mehmed ve Abdurrahîm Efendilerdir.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • mevâlî: ilmiye sınıfının üst derecelerine ulaşmış müderris ve kadılar
  • kudât: kadılar
  • ders-i âm: halka açık ders verme yetkisine sahip müderris
  • nâib: bir kadının yerine bakan, onun vekili
  • müstakîm: doğru yolda, dürüst

Medine Kadısı ve Naibi

Medine Osmanlı yönetimine girdikten sonra şehre bir kadı atanmış; halkın önemli bir bölümü Hanefî mezhebinden olmadığı için öteki mezheplerden de kadılar görevlendirilmiş, şer'i mahkemenin başkanlığını ise Hanefî kadısı sürdürmüştür. Hüsameddin'in "kadı naibi" dediği görev bu düzenin içinde, kadının vekili olarak anlaşılabilir. İbrahim Efendi'nin kadı olarak değil naip olarak gitmesi, ilmiye içinde daha alt basamaklı bir göreve işaret edebilir; bu bir yorumdur.

Hüsameddin'in verdiği 1138 ve 1140 tarihleri dışında bu kişinin Medine'deki görevine ya da ölümüne ilişkin başka bir kaynakta bilgiye rastlanmadı.

Kaynakça

6. Cilt içindekiler